« لدن » ظرف براى « لزمنا » و « جنوح » مصدر و اسم « يك » و « منكم » خبر مقدّم و « للخلاف » متعلّق به « جنوح » است .
معناى شعر : « بر خود واجب دانستيم موافقتكردن شما را از زمانى كه مسالمت كرديد شما ما را ، بنابراين نبايد باشد ميلى از ناحيه شما براى مخالفت كردن » .
6 - ششمين فرق بين اين سه كلمه اين است كه « لدن » گاهى اضافه نمىشود و مقطوع از اضافه مىگردد و دليل اين قول اين است كه نحويين حكايت مىكنند از اعراب كلمه « غدوة » به معناى صبح را كه بعد از « لدن » واقع مىشود به سه صورت اعرابى تلفظ مىكنند : الف : جر بنا بر اضافه « لدن » به آن ، ب : نصب بنا بر اينكه « غدوة » تمييز از « لدن » است . ج : رفع بنا بر فاعل بودن براى « كان » تامه كه در اضمار و تقدير است ، كه در دو وجه اخير « لدن » قطع از اضافه شده است .
در حالى كه هرگز « عند » و « لدى » از اضافه قطع نمىشوند و لكن همانطور كه بيان شد « لدن » اين گونه نيست چنان كه ابن مالك مىگويد :
و ألزموا إضافة « لدن » فجرّ * و نصب « غدوة » بها عنهم ندر
ثمّ اعلم أنّ « عند » أمكن من « لدى » من وجهين : تاكنون فرق بين اين سه كلمه از زاويه و جهت فرق بين « لدن » با دو كلمهء « لدى و عند » بررسى شد و هماكنون بحث پيرامون فرق بين « عند » و « لدى » است و فرق بين اين دو از جهت معنوى در دو ناحيه است :
1 - همانا « عند » هم ظرف براى اشياء مادى و هم ظرف براى اشياء معنوى است يعنى هم مىتواند مبيّن اين نكته باشد كه اسم مابعد ، ظرف براى شيئى است كه آن شىء معنوى است و هم مىتواند مبيّن ظرفيت اسم مابعد براى شىء مادى باشد ، مانند قول امير المؤمنين عليه السّلام در نامهاى كه به معاويه نوشتند و او را تهديد كردند :
« و عندي السيف الّذي أعضضته بجدّك و خالك و أخيك في مقام واحد . » « 1 »
هامش
( 1 ) - نهج البلاغة : ك 64 / 1055 .