براى ماقبل است ( معناى لام ) دارد و چون در مقام مفعولله است بايد مفرد باشد بنابراين بايد ادات مصدرى اينجا باشد ( معناى أن ) و چون علّت بيان حقايق امور توسط خداوند ، عدم گمراهى است بايد معناى ادات نفى ملحوظ باشد ( معناى لا ) به همين علّت هرسه معنا را ، يكجا دارد .
و بعضى از نحويين اين معنا را براى « أن » در شعر عمرو بن كلثوم قائلند ، كه او از قبيلهء تغلب و از شعراى جاهلى و داراى يكى از معلّقات سبع است ؛ كه اين شعر يكى از ابيات آن معلّقه است و داراى 140 بيت بوده و مخاطب او ، قبيله بكر بن وائل در جلسه قضاوتى كه بين آن دو قبيله در حضور عمرو بن هند تشكيل شده بود ، است :
« نزلتم منزل الأضياف منّا * فعجّلنا القرى أن تشتمونا » « 1 »
معناى شعر : « قرار داريد شما مقام مهمانان نسبت به ما پس ما تعجبل مىكنيم در پذيرايى از شما بدليل اينكه فحش ندهيد ما را » .
بايد دانست كه مراد از مهمانى ، جنگ است كه عمرو بن كلثوم آن را به مهمانى تشبيه كرده است « منزل » مصدر ميمى و نصب آن بنا بر مفعول مطلق نوعى است و معناى « القرى » اسباب پذيرايى است كه از آن ، ادوات جنگ اراده شده است ، و « أن » در اينجا معناى « لئلا » مىدهد ، زيرا تعجيل در پذيرايى نه براى فحش شنيدن است بلكه به جهت فحش نخوردن است .
و علّت نزاع و سپس آن قضاوت بين قبيله تغلب و بكر بن وائل اين بود كه گروهى از قبيله تغلب روزى در زمان خشكسالى به قبيله بكر بن وائل براى آب رفتند لكن آن قبيله به جهت دشمنى كه با قبيله تغلب داشت به آنان آب نداد بهطورى كه هفتاد نفر از قبيله تغلب مرد و قبيله تغلب آماده جنگ با آنان شد ، و بزرگان آن دو قوم براى جلوگيرى از جنگ جلسه قضاوت در حضور عمرو بن هند كه همان عمرو بن منذر است تشكيل دادند .
هامش
( 1 ) - الأغاني : 21 / 1 . اللباب : 308 . شرح المعلقات السبع : 124 . شرح شواهد المغني : 1 / 119 . شرح أبيات مغني اللبيب : 1 / 181 .