« أمّا »
متن « أمّا » و قد تبدل ميمها الاولى ياء و هو حرف شرط و تفصيل و توكيد .
أمّا أنّها شرط فبدليل لزوم الفاء بعدها نحو . . .
شرح يكى از كلماتى كه اوّل آن همزه مىباشد « أمّا » است و در اين كلمه لغت ديگرى نيز هست و آن « أيما » مىباشد كه از تبديل ميم اوّل « أمّا » به ياء حاصل مىگردد . و نوع اين كلمه حرف و دارا و جامع سه خصوصيت معنوى است :
1 - شرطيت : كه به جهت داشتن اين معنا ، بايد بعد از آن دو جمله شرط و جزا ذكر شود ، ولى چون گفته شده « أمّا » در جوهرهء خود ، علاوه بر معناى شرطيت ، متضمن فعل شرط نيز مىباشد مانند « مهما يكن من شئ » بنابراين ديگر نيازى به ذكر جملهء شرطيه بعد از خود ندارد و تنها جملهء جزا ذكر مىگردد .
2 - تفصيل : كه به جهت داشتن اين معنا بايد حتما قبل از آن يك شئ مجمل لفظا يا تقديرا باشد .
3 - تأكيد : كه به جهت داشتن اين معنا ، وقوع جزا را ، مؤكّد و محقّق و حتمى مىكند . بايد دانست كه همواره « أمّا » داراى معناى شرطيت و توكيد است و لكن اكثرا داراى معناى تفصيل نيز مىباشد ، ولى گاهى تنها در شرطيت و توكيد ، استعمال مىشود .
امّا دليل بر اينكه اين كلمه داراى معناى شرط مىباشد ، اين قاعده است كه ، همواره بعد از آن بايد فاء جواب ذكر شود كه اين خود كاشف از شرطيت آن است .