از تبديل كسرهء واو به فتحه ، آن ضمه بر ياء قرار گرفته است پس ياء در اصل بناء اولى خود ، ساكن بوده است « تهوى » زيرا منقوص است بنابراين اين فعل مضارع شرايط اين نوع اعلال را ندارد .
نكته : از اين اشكال ، ابن ضائع جواب داده است كه سكون ياء « تهوى » در اصل ، حركت ضمه بوده زيرا لام الفعل افعال مضارع در اصل مضموم مىباشد كه به جهت ثقالت ضمه بر ياء ساقط شده است بنابراين ضمهء ياء عارضى نبوده بلكه اصلى است لذا شرايط اين نوع اعلال را دارد . « 1 »
تنبيه
متن مذهب البصريين أنّ أحرف الجر لا ينوب بعضها عن بعض بقياس كما أنّ أحرف الجزم و النصب كذلك .
شرح در علم نحو پنج مكتب وجود دارد : 1 - بصريين . 2 - كوفيين . 3 - بغداديين . 4 - مغربيين . 5 - اندلسيين .
و ابن هشام و ابن مالك مكتب واسطهاى بين مكتب بصره و كوفه تأسيس كردند . « 2 »
از خصوصيات مكتب بصره ، خلاقيت در استنباط احكام است ، و از امتيازات مكتب كوفه زيادى استقرا و پژوهش در قبائل عرب ، براى دستيابى به كلمات و جمل فصيحه است .
مذهب بصريين در باب حروف جر به اين قرار است كه هرحرف جر معناى خاص خود را دارد و هيچكدام از حروف جر ، معناى حرف جر ديگرى را ندارد و اين قاعده عمومى باب حروف جر نزد آنان است چنان كه باب حروف جزم و نصب نيز اين گونه است . بر اين اساس است كه مىگويند باء تنها معناى الصاق دارد
هامش
( 1 ) - المنصف من الكلام : 1 / 164 .
( 2 ) - الاقتراح : 208 .