و صمتكم فكرا . و قولكم ذكرا ، و طبيعتكم السّخاء ، فإنّه لا يدخل الجنّة بخيل و لا يدخل النّار سخيّ .
يا هشام رحم اللّه من استحيا من اللّه حقّ الحياء ، فحفظ الرّأس و ما حوى . و البطن و ما وعى . و ذكر الموت و البلى . و علم أنّ الجنّة محفوفة بالمكاره . و النّار محفوفة بالشّهوات .
يا هشام من كفّ نفسه عن أعراض النّاس أقاله اللّه عثرته يوم القيامة . و من كفّ غضبه عن النّاس كفّ اللّه عنه غضبه يوم القيامة .
يا هشام انّ العاقل لا يكذب و ان كان فيه هواه .
يا هشام وجد في ذؤابة سيف رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله : إنّ أعتى النّاس على اللّه من ضرب غير ضاربه و قتل غير قاتله . و من تولّى غير مواليه فهو كافر بما أنزل اللّه على نبيّه
شرح
عبرت باشد ، و خموشىتان فكر و انديشه ، گفتارتان ذكر ، و طبيعت شما سخاوت و بخشش ، كه براستى شخص بخيل به بهشت نرود ، و شخص با سخاوت نيز به دوزخ نرود .
اى هشام خدا رحمت كند كسى را كه از خدا شرم كند آنطور كه شايستهء شرم و حياء است ، و نگهدارد سر خود و آنچه كه سر در برگيرد ، « 1 » و شكم و آنچه را جاى گيرد ، و به ياد مرگ و پوسيدگى ( بدن در قبر ) باشد ، و بداند كه بهشت محفوف و پيچيده است به ناخوشاينديها ( و اطراف آن را مكاره گرفته ) و دوزخ محفوف است به شهوت ( و لذائذ نفسانى و خواستههاى دل ) .
اى هشام كسى كه نفس خود را از آبروى مردم نگهدارد ( و آبروى مردم را نريزد ) خداوند لغزش او را در روز قيامت ببخشايد ، و كسى كه خشم خود را از مردم بازدارد خداوند خشم خود را در روز قيامت از او بازدارد .
اى هشام براستى كه شخص دروغ نمىگويد اگرچه خواستهء دل او در دروغ باشد .
اى هشام در بند شمشير رسول خدا نوشته بود : سركشترين مردم كسى است كه غير ضارب خود را بزند و غير قاتل خود را بكشد ، و كسى كه جز مواليان خود را دوست بدارد او بدانچه
هامش
( 1 ) - يعنى آنچه را سر در بر گيرد از افكار و اوهام و خيالها ، و يا منظور اعضاء ظاهرى است كه در سر است مانند گوش و چشم و دهان ، كه آنها را حفظ كند از گناه .