فما ذا الّذى يغرّك من نفسك .
إنّ المؤمن معنىّ بمجاهدة نفسه ليغلبها على هواها فمرّة يقيم أودها و يخالف هواها في محبّة اللّه و مرّة تصرعه نفسه فيّتبع هواها فينعشه اللّه فينتعش و يقيل اللّه عثرته فيتذكّر و يفزع إلى التّوبة و المخافة فيزداد بصيرة و معرفة لما زيد فيه من الخوف و ذلك بأنّ اللّه يقول :
« إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ »
« 1 » .
يا جابر استكثر لنفسك من اللّه قليل الرّزق تخلّصا إلى الشّكر ، و استقلل من نفسك كثير الطّاعة للّه إزراء على النّفس و تعرّضا للعفو .
و ادفع عن نفسك حاضر الشّرّ بحاضر العلم . و استعمل حاضر العلم بخالص
شرح
از نفس خويشتن مىخورى ( كه به خاطر سخن مردم خود را آدم خوبى مىدانى ! )
براستى كه شخص مؤمن بخاطر پيكار با نفس خود در رنج و تعب بسر مىبرد تا بلكه بر هواهاى نفسانى پيروز شود ، و در اين راه گاهى است كه ( پيروز شده و ) كجىهاى نفس را راست كرده و با هواها و هوسها در راه محبّت خداوند مخالفت مىكند ، ولى گاهى هم هست كه ( شكست خورده و ) نفس او را بر زمين مىزند و ( ناخواسته ) پيروى هواى نفس مىكند ، اما خداى تعالى در اينجا ( به كمكش آمده و ) او را بلند مىكند ، و لغزشش را مىبخشد ، و متذكر و متنبّه شده به توبه و ترس از خدا پناه مىبرد . و بخاطر ترسى كه در او فزونى يافته بينايى و معرفت و شناختش هم افزون شود ، و اين بدان جهت است كه خداى تعالى فرموده :
« آنان كه تقوا دارند همينكه شبگردهايى از شيطان به آنها برخورند متنبّه شوند و ناگهان بينا گردند » .
اى جابر روزى اندكى كه از خدا به تو رسيده ، بخاطر آنكه خالصانه بتوانى شكر آن را انجام دهى براى خود بزرگ بشمار ، و اما فرمانبردارى و اطاعت خدا را بسيار هم كه باشد بخاطر آنكه نفس خود را سركوب و يا حقير بشمارى و در معرض عفو و بخشش خداوند قرار دهى اندك بشمار .
و شرّ حاضر ( و پيشآمده ) را به علم و دانش حاضر ( ى كه در پيشرو دارى ) از خويشتن دفع
هامش
( 1 ) - اعراف ، آيهء 200 .