يا كميل إنّ ذنوبك أكثر من حسناتك ، و غفلتك أكثر من ذكرك ، و نعم اللّه عليك أكثر من كلّ عملك .
يا كميل إنّك لا تخلو من نعمة اللّه عزّ و جلّ عندك و عافيته فلا تخل من تحميده و تمجيده ، و تسبيحه ، و تقديسه ، و شكره ، و ذكره على كلّ حال .
يا كميل لا تكوننّ من الّذين قال اللّه عزّ و جلّ
« نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ »
و نسبهم إلى الفسق
« فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ » *
.
يا كميل ليس الشّأن أن تصلّي و تصوم و تتصدّق ، إنّما الشّأن أن تكون الصّلاة فعلت بقلب نقيّ و عمل عند اللّه مرضىّ و خشوع سوىّ ، و إبقاء للجدّ فيها .
يا كميل عند الرّكوع و السّجود و ما بينهما تبتلّت العروق و المفاصل حتّى تستوفى [ ولاء ] إلى ما تأتي به من جميع صلواتك .
شرح
اى كميل براستى كه گناهانت بيش از كارهاى نيك تو است ، و بىخبرى و غفلت تو بيش از ياد و ذكر تو ( از خدا ) است ، و نعمتهاى خدا بر تو زيادتر از همهء عملهاى تو است .
اى كميل تو هيچگاه و در هيچ حالى از نعمت خداى عزّ و جلّ و عافيت او تهى نيستى ، پس نبايد در هيچ حالى از ستايش او و تمجيد و تسبيح و تقديس و سپاسگزارى و ياد او خالى و تهى باشى .
اى كميل مبادا از كسانى باشى كه خداى عز و جل دربارهشان فرموده : « خداى را فراموش كردند پس خدا نيز آنها را فراموش كرد » « 1 » و آنها را به فسق و تبهكارى منسوب داشته و فرموده « اينان همان فاسقان و تبهكاران هستند » .
اى كميل كار آن نيست كه نماز بخوانى و روزه بگيرى و صدقه دهى بلكه كار اساسى آن است كه نماز را با دلى پاك انجام دهى و كارى كه در پيشگاه خداوند پسنديده باشد و خشوعى كامل ، و كوششى پايدار در آن كار .
اى كميل هنگام ركوع و سجود و كارهاى ديگرى كه در ميان آن دو است رگها و مفاصل بدن طراوت و تازگى پيدا كند تا وقتى كه همهء نمازهاى خود را بدينگونه بجاى آورى .
هامش
( 1 ) - سورهء حشر ، آيهء 19 .