شرح ابيات
[ آمدن رسول روم تا نزد عمر و ديدن ]
تا عمر آمد ز قيصر يك رسول * در مدينه از بيابان نغول
مدينه : شهر ، شهر معروف در حجاز از كشور عربستان سعودى كه نام اصلى آن يثرب بود و پس از هجرت حضرت رسول اكرم ( ص ) بدان شهر آن را « مدينه الرسول » ناميدند و سپس بتخفيف ( مدينه ) گفتند . مدفن حضرت پيغمبر ( ص ) و بسيارى از ياران وى و چهار تن از ائمه شيعه ( حسن ابن على ، على بن الحسين زين العابدين ، امام محمد باقر ، جعفر بن محمد الصادق ) سلام اللَّه عليهم درين شهر است .
نغول : عميق و گود ، دور و دراز و هر چه امتداد آن به طول گرايد از آن جهت كه عمق نيز نوعى از طول و درازى يكى از ابعاد است ، به همين مناسبت هنوز در بشرويه ايوانى را كه ابعاد آن از بيرون به درون ، طولانى باشد و عميق در نظر آيد « ايوان پر نغل » مىگويند ، مولانا اين كلمه را در معنى تعمق و ژرف انديشى نيز به كار برده است :
نيست مرا ز جسم و جان در ره عشق تو نشان * ز آنك نغول مىروم در طلب نشان تو
ديوان ، ب 22794
مستك خويش گشتهى گه ترشك گهى خوشك * نازك و كبركت كه چه در هنرك نغولكى
همان مأخذ ، ب 26248