در بيابان و براى ماهى در دريا .
و نيز آن بزرگوار فرمود : رزق از آسمان به عدد قطرات باران به زمين فرود مىآيد . براى هر نفسى به اندازه تقدير شده و زياده نزد خداست از او سؤال نمائيد از فضلش . و فرمودند : رزق از حلال تقسيم شده كسىكه از حرام بگيرد ، به همان اندازه از حلالى كه بايد به او برسد كم مىشود . در روايت ديگر دارد : به همان قدر كم مىفرمايد از حلال او و گناه ارتكاب حرام هم بر او خواهد بود .
در وصاياى لقمان عليه السّلام به فرزند خود
قناعت را ملازم شو و رضا باش به آنچه خدا قسمت تو نموده ؛ زيرا دزد كه سرقت كند حبس مىفرمايد خداوند روزى مقدر او را و گناه سرقت هم به گردن اوست ، و اگر صبر كند به او مىرسد روزى حلالش از راه خود . « 1 » مؤيد اين مطلب فرموده مولى على عليه السّلام است كه روايت شده كه به غلام امر فرمود كه لجام اسب آن حضرت را نگاه دارد تا از مسجد بيرون تشريف آورند ، غلام در اثر وسوسه شيطان دهنه اسب را به چهار درهم فروخت . حضرت بعد از بيرون آمدن كه مطلع شد فرمود : من قصد داشتم همين مبلغ را به غلام بدهم اگر صبر مىكرد .
و باز روايتى از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله نقل شده كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : در حجة الوداع جبرئيل نازل شد و مطالبى براى من آورد از جمله عرض كرد : خداوند مىفرمايد هيچ نفسى نمىميرد تا اينكه تكميل كند روزى خود را . بر شما باد كه تقوا پيشه كنيد . مبادا دير رسيدن روزى ، شما را وادار كند كه از راه غير مشروع ، تهيه روزى كنيد ؛ زيرا خداوند تعالى روزى بندگان را بهطور حلال قسمت مىكند و حرام قسمت كسى نكرده است . پس كسىكه ملازم تقوا شود ، روزى او مىرسد به حد كامل از حلال و اگر صبر ننمود و از راه نامشروع بهدست آورد ، به همان مقدار از حلالش كم گذاشته مىشود .
در « سفينة البحار » پس از نقل آيه شريفه
« وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها »
« 2 » روايتى ذكر مىكند كه مفاد آن اين است كه دليل تفاوت ارزاق عباد ، صرفا براى اختبار و امتحان مىباشد تا معلوم شود چه كسى از بندگان خدا از فقير و غنى به وظايف دينى خود عمل
هامش
( 1 ) . « سفينة البحار » 2 / 369 .
( 2 ) . سورهء هود ( 11 ) ، آيهء 6 .