منها الى غيرها . و نيز اين آيه فرود آمد
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ مِنَ الْجَنَّةِ غُرَفاً تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها نِعْمَ أَجْرُ الْعامِلِينَ
« 1 » . و وصف فرمود عاملان و
الَّذِينَ صَبَرُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
« 2 » . به هر جهت اين آيه شنيدند عازم هجرت شدند به مدينه در اثناء راه ايشان را اين دغدغه دست داد كه در سرزمينى كه ما را در آن اسباب معيشت مهيا نيست چگونه بتوانيم بود . اين آيه نازل شد :
كَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لا تَحْمِلُ رِزْقَهَا
« 3 » . بسيار از جنبدگان كه به هيچ وجه برنمىدارد روزى خود را يعنى طاقت ندارد به برداشتن روزى خود به جهت ضعف نتواند آن را برداشت بلكه دهن را به آن مىرسانند و آن را مىخورند آن مقدار كه كفاف او باشد و ذخيره نمىكنند .
اللَّهُ يَرْزُقُها وَ إِيَّاكُمْ
. « 4 » خدا روزى دهد ايشان و شما را . پس از عدم تهيهء اسباب معيشت در بلاد غربت انديشه ننمائيد چه دواب با ضعف و توكل و شما با قوت و اجتهاد مساوى يكديگريد در اينكه روزى مىدهد آنها و شما را ؛ زيرا كه ارزاق همه به اسبابى است كه مسبّب او سبحانه است نه غير او ، چون چنين است پس به جهت هجرت نترسيد بر معيشت .
وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
و اوست شنوا مر قول شما را كه روزى از كجا خوريم در بلاد هجرت دانا است بما فى الضمير و يا اينكه روزى از كجا بهشما رساند .
عطا از عبد اللّه عمر روايت كرده كه گفت : روزى از مدينه بيرون رفتم تا به مكه در حائطى از انصار درآمديم رسول خدا فرمود : فكيف يابن عمر اذا بقيت مع قوم يجبون « 5 » .
رزق سنتهم لضعف اليقين ؛ يعنى حال تو چگونه خواهد بود اگر درك كنى روزگارى را كه اهل آن روزگار روزى يك ساله را پنهان و ذخيره نمايند به جهت ضعف يقين ايشان به خدا ؟ بعد از اين ابن عمر گفت : و اللّه ! ما برحنا حتى نزل ؛ به خدا سوگند ما از آن حائط بيرون نرفتيم تا اينكه اين آيه نازل شد :
كَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ
« 6 » الى آخر .
در اهميت نماز
فى « فلاح السائل » لسيد بن طاوس فى تعظيم حال الصلاة فرمود روايت را به حذف اسناد ذكر مىكنم از سيدهء نساء فاطمه دختر سيّد الأنبياء - صلوات اللّه عليها و على ابيها و على
هامش
( 1 ) - سورهء عنكبوت ( 29 ) ، آيهء 58 .
( 2 ) - سورهء نحل ( 16 ) ، آيهء 42 .
( 3 ) - سورهء عنكبوت ( 29 ) ، آيهء 60 .
( 4 ) - همان .
( 5 ) - يحبون رزق سنتهم بالجيم اى يجمعون رزق سنتهم .
( 6 ) - سورهء عنكبوت ( 29 ) ، آيهء 60 .