و كان من دعائه عليه السّلام في الصلاة على آدم عليه السّلام
يعنى و بود از دعاى امام عليه السّلام در وقتىكه صلوات بر آدم عليه السّلام مىفرستاد ، اين دعا :
[ قوله : « اللّهمّ و صلّ على آدم بديع فطرتك . . . ما رضيت به عنه بمنّك عليه » ]
اللّهمّ و صلّ على آدم بديع فطرتك ، و أوّل معترف من الطين بربوبيّتك ، و بكر حججك على عبادك و بريّتك ، و الدليل على الاستجارة بعفوك من عقابك ، و الناهج سبيل توبتك ، و الوسيلة بين الخلق و بين معرفتك ، و الّذي لقّيته ما رضيت به عنه بمنّك عليه
واو در « و صلّ » عطف قصه بر قصه است ؛ چون امام عليه السّلام اين دعاى صلوات بر آدم را بعد از دعاى صلوات بر پيغمبر و ملائكه و اصحاب و دوستان پيغمبران مىخوانده است ، عطف اين صلوات بر صلواتهاى سابقه مىكرده ؛ چنانچه سابقا مذكور شد . و « بديع » به معنى مبتدى - به كسر دال - كه اسم فاعل باشد ، يعنى ابتداكننده ، و به معنى مبتدأ - به فتح دال - كه اسم مفعول باشد ، يعنى ابتدا كرده شده ، هر دو آمده است . لهذا در قاموس مذكور است كه بديع به معنى مبتدع - به كسر دال - و به معنى مبتدع - به فتح دال - هر دو آمده است . « 1 »
و ابداع به معنى آفريدن چيزى است كه قبل از او مثل او را نيافريده « 2 » باشند . پس پروردگار را ، كه « بديع السماوات و الارض » مىگويند ، به اين معنى است كه ايجاد كنندهء آسمانها و زمين است . و آدم عليه السّلام را كه « بديع فطره » مىگويند ، به اين معنى است كه اول مخلوقى است از مخلوقات الهى كه پيش از او مثل او را نيافريده بودند . پس بديع ، كه بر وزن فعيل است ، گاهى به معنى فاعل و گاهى به معنى
هامش
( 1 ) . القاموس المحيط ، ج 3 ، ص 7 .
( 2 ) . مثبت از نسخه د ، و در ساير نسخ : نه آفريده .