باشد ؛ چنانچه اخفش گمان كرده است . و « وحى » در لغت به معنى سرعت است و اطلاق مىكنند حقيقتا بر آنكه معنى به سوى نفس القا شود به خفيه ؛ اما اكثر استعمال وحى ، در آن است كه ملكى به پيغمبرى القاى معنى كند از جانب خداى تعالى . و « نجيب » به معنى برگزيده است . و در نسخهء ابن ادريس بدل « نجيبك » « نجيّك » به تشديد ياء مكسوره است بعد از جيم ، به معنى خالص يا به معنى هم سرّ و هم راز .
و « امام » - به كسر الف - به معنى پيشوا و خليفه است ، بر مذكر و مؤنث اطلاق مىتوان كرد ؛ چون لفظ « وصى » و « وكيل » و « مؤذن » و « شاهد » كه بر مذكر و مؤنث اطلاق مىكنند ؛ به سبب آنكه غالبا اين صفات ، در مذكر مىباشد ؛ چنانچه ابن سكّيت تصريح كرده است . و جمع مكسّر « امام » ، همان « امام » است . و اسم جنس نيست ؛ چه او را تثنيه مىكنند ؛ مثل امامان . اگر اسم جنس مىبود ، او را تثنيه نمىكردند . پس تفاوت ميان اعراب « امام » مفرد و جمع ، به محض تغيير تقديرى است ؛ چون فلك ؛ چنانچه در قاموس « 1 » مذكور است .
و « امام » - به فتح الف - ظرف مىباشد به معنى قدّام . و مراد از « امام الرحمه » يا آن است كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم امام و پيشواى اهل رحمت است ، يعنى مؤمنان و متقيان ، يا آنكه رحمت به او اقتدا مىكند ، چنانچه به هر طرف كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ميل مىكند ، رحمت به آن طرف ميل مىكند ، يا اضافهء بيانيه است به جهت مبالغه ؛ چنانچه در قرآن مجيد وارد شده است :
وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ
. « 2 » و ممكن است وجه آنكه واو در « امام الرحمه » داخل نشده است ، آن باشد كه اين صفت ، اين مقدار با پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ارتباط دارد كه او به منزلهء
هامش
( 1 ) . القاموس المحيط ، ج 4 ، ص 105 .
( 2 ) . الأنبياء ، آيهء 107 .