مىنالم از جدايى تو دم به دم چو نى * اين طرفهتر كه از تو نيم يك نفس جدا
عشق است آنكه در دو جهان جلوهگر بود * گاه از لباس شاه و گه از كسوت گدا
جامى ره هُدا به خُدا غير عشق نيست * گفتيم و السّلام على تابع الهدا
سبحهء بيست و دوم در بيان صورت بستن نيّات و صفات و افعال و معانى نهانى جانى و جنانى اين جهان انسانى در آن جهان
بدان كه به اعتقاد اهل تحقيق ، أعراض اين سرا در آن سرا كسوت جواهر در بر مىكند و به صورت اجسام درمىآيد ، و به اعتبار صفت بدى كه در اين نشئه بر نفس اين كس غالب باشد در برزخ و محشر آدمى به صورت آن حيوان كه در دنيا صاحب آن صفت است مسخ مىشود ، و اين خاصيّت از صفات منفك نشود و جامع جميع آن و اين و مجمع مجموع اين و آن خواهد بود .
چنانكه صاحب غضب نامشروع و حقد نامحمود خود را در آن نشئه سگى بيند كه در درون وى ( 64 ) گربهاى درنده ديوانه در كار باشد و خداوند عجب و كبر مذموم شيرى گردد كه در باطن وى پلنگى جنگى در كار باشد ، و مكّار رياكار و مزوّر حيلهگر روباهى شود كه در اندرون وى مار و افعى گزنده زهر به كار برد ، و تابع شهوت شكم گاوى باشد ، و مايل شهوت فرج خوكى ، و حسود گرگى و كذّاب و مفترى غولى و اژدهايى ، و آلودهء اسباب فضلهء دنيا جعلى ، و بخيل زنبورى ، و غيبتكننده عقربى ، و حريص موشى ، و دزد خفّاشى ، و بىحميّت و مخنّث خرسى ، و مقلّد ميمونى ، و لجاجكننده شغالى ، و اعتقاد فاسد آتشى شود ، و جهل ظلمتى ، و ميل دنيا مبرزى . و باقى را نيز خود از روى اين استنباط نما و بر اين قياس كن .
و مؤيّد اين مضمون مسطور و دعوى مذكور است علم تعبير و تأويل واقعهها و خوابها كه خلق مىبينند .
و تفسير آيهء كريمهء :
« يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْواجاً »
( عم ، 18 ) بدانسان كه از على ولى ، عليه السلام ، مروى است ، و حديث شريف : « يحشر النّاس على نيّاتهم » ، و خبر صحيح : « الجنّة أقرب إلى أحدكم من شراك نعليه ، و كذا النّار » ( 65 ) . . .
پس هركه هرچه در اين جايگاه مىكارد در آنجا همان را مىدرود ، كه : « الدّنيا