و اگر در باب معاملات عليّهء دينيّه باشد در بدايت كار حجاب عظيم و سدّ قويمى است كه باوجود آن اطّلاع بر حقيقت حال بدان منوال كه هست دست ندهد و حق از باطل ممتاز نشود ، و از قبيل تقليد نعمتاللّهى و ميرحيدرى مشهور ميان أجلاف ، مبدأ چندين خلاف و منشأ صد هزار گزاف شود . ( 55 ) . بيت :
اى مقلّد رو كه اينجا بار نيست * فيض حق را با مقلّد كار نيست .
و بعد از ظهور حق و ثبوت آن ، انكار منكران آن و اقبال معتقدان آن اضطرارى است نه اختيارى و غير ما نحن فيه است نه عين آن . و بغض للّه و حبّ للّه كه در فضيلت آن آيات و روايات بىغايات وارد است همين است . و از آن جمله است آيهء وافية الهدايهء :
« لا تَجِدُ قَوْماً يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ يُوادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لَوْ كانُوا آباءَهُمْ أَوْ أَبْناءَهُمْ أَوْ إِخْوانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ »
( مجادله ، 22 ) ، و آيهء واضحة الدّلالهء :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَ النَّصارى أَوْلِياءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ »
( مائده ، 51 ) .
و حديث رسول است كه : « افضل اعمال دوستى با دوستان خدا و دشمنى با دشمنان خداست از براى رضاى خدا » . و مروى است كه : « حبّ للّه و بغض للّه فريضه است » .
و گاه باشد كه بىتوسّل به نزاع و غوغا و بلا اظهار آن مرشد و هادى كار پيش نرود و ليكن در افعال و مقال .
از محقق تا مقلّد فرقها است * اين به تحت الأرض و او فوق السّماست
و اگر نسبت به حال كسى كه به حال خود است منفعتى و مصلحتى به حسب دين بر ارتكاب آن مترتّب نشود از آن معرّا و مبرّا و در آن خانهء تفرقه و غوغا نگشودن نسبتى به اقدام بر آن ندارد ، چه جاى آنكه از اظهار آن مفسده و فتنه لازم آيد .
نعوذ باللّه من شرور أنفسنا و سيّئات أعمالنا .
و مقلّدان آباء و اجداد در دين و آيين كار را به جايى رسانيدند كه حقّ ظاهر را پوشانيدند و در اظهار لاطائل بىحاصل گشودند . للمولوى :
عالمى تقليدشان بر باد داد * كه دو صد لعنت بر اين تقليد باد