مثنوى معنوى ( فارسى ) — صفحة 165

مساهمون: جلال الدين الرومي

ص١٦٥

روح با علم است و با عقل است يار * روح را با تازى و تركى چه كار

[ تشبيه و تنزيه خداوند توأما ]

از تو اى بىنقش با چندين صور * هم مشبه هم موحد خيره‌سر

گه مشبه را موحد مىكند * گه موحد را صور ره مىزند

گه ترا گويد ز مستى بو الحسن * يا صغير السن يا رطب البدن

گاه نقش خويش ويران مىكند * از پى تنزيه جانان مىكند

چشم حس را هست مذهب اعتزال * ديده‌ى عقل است سنى در وصال

سخره‌ى حس‌اند اهل اعتزال * خويش را سنى نمايند از ضلال

هر كه در حس ماند او معتزلى ست * گر چه گويد سنيم از جاهلى ست

هر كه بيرون شد ز حس سنى وى است * اهل بينش چشم عقل خوش پى است

گر بديدى حس حيوان شاه را * پس بديدى گاو و خر اللَّه را

گر نبودى حس ديگر مر ترا * جز حس حيوان ز بيرون هوا

پس بنى آدم مكرم كى بدى * كى به حس مشترك محرم شدى

نامصور يا مصور گفتنت * باطل آمد بىز صورت رستنت

نامصور يا مصور پيش اوست * كاو همه مغز است و بيرون شد ز پوست

گر تو كورى نيست بر اعمى حرج * ور نه رو كالصبر مفتاح الفرج

پرده‌هاى ديده را داروى صبر * هم بسوزد هم بسازد شرح صدر

آينه‌ى دل چون شود صافى و پاك * نقشها بينى برون از آب و خاك

هم ببينى نقش و هم نقاش را * فرش دولت را و هم فراش را

چون خليل آمد خيال يار من * صورتش بت معنى او بت شكن

شكر يزدان را كه چون شد او پديد * در خيالش جان خيال خود بديد

خاك درگاهت دلم را مىفريفت * خاك بر وى كاو ز خاكت مىشكيفت

گفتم ار خوبم پذيرم اين از او * ور نه خود خنديد بر من زشت رو

چاره آن باشد كه خود را بنگرم * ور نه او خندد مرا من كى خرم

او جميل است و محب للجمال * كى جوان نو گزيند پير زال

خوب خوبى را كند جذب اين بدان * طيبات و طيبين بر وى بخوان

در جهان هر چيز چيزى جذب كرد * گرم گرمى را كشيد و سرد سرد

قسم باطل باطلان را مىكشند * باقيان از باقيان هم سر خوشند

ناريان مر ناريان را جاذب‌اند * نوريان مر نوريان را طالب‌اند

چشم چون بستى ترا تاسه گرفت * نور چشم از نور روزن كى شكفت