مثنوى معنوى ( فارسى ) — صفحة 999

مساهمون: جلال الدين الرومي

ص٩٩٩

وصيت كردن آن شخص كه بعد از من او برد مال مرا از سه فرزند من كه كاهل تر است

آن يكى شخصى بوقت مرگ خويش * گفته بود اندر وصيت پيش پيش

سه پسر بودش چو سه سرو روان * وقف ايشان كرده او جان و روان

گفت هر چه در كفم كاله و زر است * او برد زين هر سه كاو كاهلتر است

گفت با قاضى و بس اندرز كرد * بعد از آن جام شراب مرگ خورد

گفته فرزندان به قاضى كاى كريم * نگذريم از حكم او ما سه يتيم

سمع و طاعه مىكنيم او راست دست * آن چه او فرمود بر ما نافذ است

ما چو اسماعيل ز ابراهيم خود * سر نپيچيم ار چه قربان مىكند

گفت قاضى هر يكى با عاقليش * تا بگويد قصه‌اى از كاهليش

تا ببينم كاهلى هر يكى * تا بدانم حال هر يك بىشكى

عارفان از دو جهان كاهلترند * ز آنك بىشد يار خرمن مىبرند

كاهلى را كرده‌اند ايشان سند * كار ايشان را چو يزدان مىكند

كار يزدان را نمىبينند عام * مىنياسايند از كد صبح و شام

هين ز حد كاهلى گوييد باز * تا بدانم حد آن از كشف راز

بىگمان كه هر زبان پرده‌ى دل است * چون بجنبد پرده سرها و اصل است

پرده‌ى كوچك چو يك شرحه‌ى كباب * مىبپوشد صورت صد آفتاب

گر بيان نطق كاذب نيز هست * ليك بوى از صدق و كذبش مخبر است

آن نسيمى كه بيايد از چمن * هست پيدا از سموم گولخن

بوى صدق و بوى كذب گول گير * هست پيدا در نفس چون مشك و سير

گر ندانى يار را از ده دله * از مشام فاسد خود كن گله

بانگ هيزان و شجاعان دلير * هست پيدا چون فن روباه و شير

يا زبان همچو سر ديگ است راست * چون بجنبد تو بدانى چه اباست

از بخار آن بداند تيز هش * ديگ شيرينى ز سكباج ترش

دست بر ديگ نوى چون زد فتى * وقت به خريدن بديد اشكسته را

گفت دانم مرد را در حين ز پوز * ور نگويد دانمش اندر سه روز

و آن دگر گفت ار بگويد دانمش * ور نگويد در سخن پيچانمش

گفت اگر اين مكر بشنيده بود * لب ببندد در خموشى در رود