اصل ششم . - در محاسبه و در مراقبت
بدان كه خداى - تعالى - مىگويد روز قيامت ترازوها راست بنهيم و بر هيچ كس ظلم نكنيم و هر كه مثقال يك حبّه خير كرده است يا شر بياوريم و در ترازو نهيم و حساب خلايق را مكافات كنيم و ما كفايتيم :
وَ نَضَعُ الْمَوازينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً
[ 1 ] . پس چون اين وعده بداد خلق را بفرمود تا در اين جهان در حساب خويش نظر كنند و گفت :
وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَ اتَّقُوا اللّهَ انَّ اللّهَ خَبيرٌ بِما تَعْمَلُونَ
[ 2 ] . و در خبر است كه « عاقل آن بود كه وى را چهار ساعت بود : ساعتى بود كه حساب خويش بكند ، و ساعتى كه با حق - تعالى - مناجات كند ، و ساعتى كه تدبير معاش خويش كند ، و ساعتى كه بدانچه وى را از دنيا مباح بكردهاند برآسايد . » و عمر گفت : حاسبوا انفسكم قبل ان تحاسبوا ، حساب خويش بكنيد پيش از آنكه حسابى در پيش شما نهند . و خداى - تعالى - مىگويد :
يا ايُّهَا الَّذينَ امَنُوا اصْبِروا
، صبر كنيد ،
و صابروا
، با نفس و شهوت خويش نيك بكوشيد ،
وَ رابِطُوا
« 1 » ، پاى بر جاى بداريد در اين جهاد . پس اهل بصيرت و بزرگان دين بشناختند كه در اين جهان به بازرگانى آمدهاند ، و معاملهء ايشان با نفس است ، و در سود و زيان اين معامله
هامش
[ 1 ] ( قرآن ، 21 - 47 ) ، و ترازوهاى داد و راستى روز رستاخيز بنهيم از هيچ كس هيچ چيز در نكاهد .
[ 2 ] ( قرآن ، 59 - 18 ) ، و هر كس مىنگرد كه چه چيز فرا فرستد فردا خود را و بترسيد از خشم و عذاب خداى كه اللّه داناست و آگاه بر كرد شما .
( 1 ) ( قرآن ، 3 - 200 ) .