توجه :
اين سخن امام ( ع ) را نويسنده كتاب « الغارات » - الغارات - جلد اول صفحه 317 در جلد اول صفحه 317 با مختصر تفاوتى آورده است .
103
- اين خطبه را امام ( ع ) هنگامى ايراد فرمود كه :
به او خبر دادند لشكرى از طرف معاويه به شهر « انبار » كه در مرز عراق و شام قرار داشت حمله كرده و « حسان بن حسان » فرماندار امام را كشتهاند .
امام ( ع ) با حال غضبناك آن چنان كه دامن عبايش به زمين مىكشيد از كوفه خارج شد ، تا به « نخيله » كه منزلگاهى نزديك كوفه بود رسيد ، و مردم به دنبال او حركت كردند ، روى تپهاى ايستاد و اين خطبه را خواند .
( شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد جلد 2 از صفحه 75 )
104
- ابن ابى الحديد 2 ابن ابى الحديد - شرح نهج البلاغه - جلد 2 از صفحه 75 مىگويد :
« اين از خطبههاى مشهور امام است كه افراد زيادى آن را نقل كردهاند و « مبرد » در كتاب « الكامل » 1 مبرد - الكامل - نيز آن را آورده است » .
و در كتاب « الغارات » - الغارات - جلد دوم صفحه 474 جلد دوم صفحه 474 اين خطبه آمده است در آنجا به قسمتى از جريان حمله سفيان بن عوف و سخنان ديگر امام ( ع ) اشاره رفته است .
و در كتاب مدارك نهج البلاغه 2 - مدارك نهج البلاغه - آمده است كه اين خطبه را كلينى در كتاب « جهاد كافى » 1 كلينى - اصول كافى - كتاب جهاد و « جاحظ » در كتاب « البيان و التبيين » 1 جاحظ - البيان و التبيين - با كمى اختلاف و در كتاب « اخبار الطوال » 1 - اخبار الطوال - و « ابن عبد ربه » در « عقد الفريد » 1 ابن عبد ربه - عقد الفريد - و « ابن قتيبه » در كتاب « عيون الاخبار » 1 ابن قتيبه - عيون الاخبار - نقل كردهاند .
105
- « و اخرى المعاهدة » اين سخن امام ( ع ) مطلب مهمى را مىرساند