و بيان احكام و انذار و بشارت و بيم او به سر منزل آخر رسيد .
روزيها را مقدر و اندازهگيرى كرد : گاهى كم و گاهى زياد ، و به تنگى و وسعت ، بطور عادلانه ، تقسيم فرمود ، تا هر كه را بخواهد به وسعت روزى و يا تنگى آن بيازمايد و با آن « شكر » و « صبر » غنى و فقير را مورد آزمايش قرار دهد .
سپس روزى وسيع را با فقر و بيچارگى در آميخت ، و تندرستى را با حوادث دردناك توأم نمود ، دوران شادى و سرور را با غصه و اندوه مقرون ساخت ، سرآمد زندگى را آفريد و آن را گاهى طولانى و گاهى كوتاه قرار داد ، آن را مقدم و يا مؤخّر داشت ، و براى مرگ اسبابى فراهم ساخت ، و با مرگ رشتههاى زندگى را در هم پيچيد ، و پيوندهاى مختلف را از هم گسست ( و همهء اينها اسباب و عواملى است براى آزمون انسانها ) .
از درونها آگاه است خداوند از اسرار پنهانى مردم آگاه است ، و هم از نجواى آنان كه آهسته سخن مىگويند و از آنچه در افكار بواسطه گمان خطور مىكند ، و از تصميمهائى كه با يقين مىپيوندد ، و از شعاعهاى خيانت آميز چشم كه از لابلاى پلكها خارج مىگردد ! .
و از آنچه در مخفىگاههاى دلها قرار دارد ، و از همانها كه در پشت پردههاى ظلمانى غيب پنهان است ، و از آنچه پردههاى گوش مخفيانه مىشنود .
و از اندرون لانههاى تابستانى مورچگان و خانههاى زمستانى حشرات .
از آهنگ اندوهبار زنان غمديده و صداى آهسته قدمها .
و از جايگاه پرورش ميوه در درون پردههاى شكوفهها ، و از مخفى گاه غارهاى حيوانات وحشى در دل كوهها و اعماق درهها از نهانگاه پشهها بين ساقهها و پوست درختان ، و از محل پيوستگى برگها به شاخها ، و از آنجا كه نطفهها از اصلاب حركت كرده و در درون رحمها بهم مىآميزند .
از آنچه پرده ابر را به وجود مىآورد و بهم مىپيوندد ، و از قطرات درهائى كه ابرهاى متراكم مىبارند و از آنچه گردبادها باد امن خويش از روى زمين برمىدارند ، و بارانها با سيلاب خود آن را فرو مىنشانند و محو مىكنند .
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 237
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٣٧