خطبه - 88 : « يكى از خطبههائى است كه امام ( ع ) ايراد فرموده است » ( 201 . ) و در آن اسباب هلاكت ملتها بيان شده است اما بعد خداوند هرگز جباران دنيا را در هم نشكسته مگر پس از آنكه به آنان نعمت فراوان بخشيد ( اما آنها به جاى شكر نعمت بر ظلم و ستم افزودند ) و هرگز استخوان شكستهء زندگى ملتى را ترميم نكرده مگر پس از آزمايش و تحمل مشكلات فراوان ، و در سختيهائى كه شما با آنها مواجه شديد و مشكلاتى كه پشت سر گذارديد ، درسهاى عبرت فراوانى وجود داشت .
نه هر كس مغز دارد انديشمند است ، و نه هر صاحب گوشى شنواست ، و نه هر چشم - دارى بينا ! شگفتا ! چرا تعجب نكنم ؟ از خطا و اشتباه اين گروههاى پراكنده با اين دلائل مختلفى كه بر مذهب خود دارند ، نه گام به جاى گام پيغمبرى مىنهند ، و نه از عمل وصى پيغمبرى پيروى مىكنند .
نه به غيب ايمان مىآورند ، و نه خود را از عيب بر كنار مىدارند .
به شبهات عمل مىكنند ، و در گرداب شهوات غوطهورند ، نيكى در نظرشان همان است كه خود نيك مىشمارند ، و منكر و زشتى آن است كه خود منكر بشمارند .
در حل مشكلات به خود پناه مىبرند ، و در مبهمات تنها به رأى خويش تكيه مىنمايند .
گويا هر كدام امام خويشتنند ، كه به دستگيرههاى مطمئن و اسباب محكمى كه خود مىانديشند و خود ساختهاند چنگ زدهاند .
خطبه - 89 : از خطبههائى است كه امام در بارهء پيامبر بزرگ اسلام ( ص ) ايراد فرموده است ( 202 . ) هنگامى خداوند رسالت را بر عهده او گذارد كه مدتها از بعثت پيامبران پيشين گذشته بود ، و ملتها در خواب عميقى فرو رفته بودند .
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 211
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢١١