فايدة : بعضى از مشايخ اهل حديث گفته كه : شبى در عالم رؤيا مردى از من سؤال كرد در پياده رفتن [ امام ] حسن عليه السلام به حجّ ، و حال آنكه كشيده مىشد در معيّت آن حضرت عليه السلام محملها ، كه سرّش چيست ؟ با وجود اينكه در اين عمل ، به حسب ظاهر ، تلف كردن مال بدون منفعت به نظر مىآيد ، و اين اسراف است و حرام ! پس جواب دادم در عالم رؤيا به آنكه : در اين فعل مقدّس حضرت عليه السلام حكمتهاى زياد و بسيارى هست :
اوّل اينكه پياده رفتن آن حضرت عليه السلام از باب كم كردن نفقهء راه حجّ نبوده و به اين صورت گمان كرده نشود در حقّ آن جناب .
دوّم بيان جايز بودن اين كار و بيان استحسان « 1 » كه : به امكان استطاعت از ركوب ، پياده رفتن فضيلت تمام دارد .
سيُّم انفاق مال خود و صرف آن در راه خدا .
چهارم مقابله و عوض نمودن آن حضرت عليه السلام بر زحمتهاى آن حيوانهاكه در عرفات مىباشد ، چنانچه روايت شده « 2 » .
پنجم احتمال احتياج بر محامل در صورت عجز از پياده رفتن .
ششم تطيب به خاطر و اطمينان نفس و خاطر جمعى از وجود محامل كه مشقّت شديد در پيادگى حاصل نشود ( و اين مطلبى است مُجرّب « 3 » ؛ چنانچه [ حضرت ] امير عليه السلام مىفرمايد : هر كه خاطر جمعى داشته باشد به آبى ، تشنگى بر او غالب و موذى نشود ) .
هفتم سوار شدن در وقت مراجعت .
هشتم سوار كردن آنهايى كه از پيادگى عاجز شده باشند از فقراى حجّاج و ضعفاى آن .
نهم احتمال قطّاع طريق « 4 » و احتياج به ركوب و مدافعه با آنها .
دهم حضور اين اسباب و رَواحل « 5 » در مكّه و مشاعر به جهت تبرّك نمودن آنها .
يازدهم اظهار جلالت و نسب و شرافت خود و رفع اتّهام از السنهء مردم ؛ و در اين حكمتهاى بسيار است .
هامش
( 1 ) - استِحسان : نيكوشمردن . لغت نامه .
( 2 ) - عبارت متن مبهم است و در منابع ، روايتى بدين مضمون يافت نشد . م .
( 3 ) - مُجَرَّب : آزموده . لغت نامه .
( 4 ) - قُطّاعُ الطَّريق : راهزنان كه مال مسافران را به غارت برند يا قتل كنند و به فريب كُشند . لغت نامه .
( 5 ) - رَواحِل : جمع راحلة ، شتران قوى و تند رو . لغت نامه .