مرتبهء شهادت فايز شد ، پس مردى از انصار بر او گذشت و او را در ميان كشتگان افتاده ديد ، از او پرسيد كه : يا عمرو ، آيا به دين اوّل خود هستى ؟ گفت : نه و اللَّه ، بلكه شهادت مىدهم به وحدانيّت الهى و نبوّت حضرت رسالت پناهى صلى الله عليه و آله . اين را گفته ، مرغ روحش بسوى رياض « 1 » جنان « 2 » پرواز كرد ، پس مردى از اصحاب حضرت رسول صلى الله عليه و آله گفت : يا رسولاللَّه ( صلى الله عليه و آله ) ، عمرو بن ثابت مسلمان شد و كشته شد ، آيا شهيد است ؟ حضرت فرمود : بلى و اللَّه شهيد است ، و او كسى است كه يك ركعت نماز نكرده « 3 » داخل بهشت مىشود « 4 » .
بلى ، در مقابل اين سعادت كه براى عمرو بن ثابت روى داده ، عجب خود را بدبخت و مخذول نمود كسى از اصحاب رسول خدا صلى الله عليه و آله كه او را قزمان « 5 » مىگفتند ؛ مروى است كه روزى مدح او كردند نزد حضرت رسول صلى الله عليه و آله و گفتند كه : او يارى برادران مؤمن بسيار مىكند . حضرت فرمود كه او از اهل جهنّم است . پس در روز احد به حضرت عرض كردند كه : يا رسولاللَّه ( صلى الله عليه و آله ) ، قزمان شهيد شد ، فرمود كه : خدا آنچه مىخواهد مىكند .
پس آمدند خدمت حضرت و مىگفتند : او خود را كشت . فرمود كه گواهى مىدهم كه منم پيغمبر خدا ؛ و سببَش اين بود كه در احد جنگ بسيار كرد و شش نفر يا هفت نفر از مشركان را كشت ، چون از جراحت بسيار مانده شد او را برداشتند و به خانههاى بنى ظفر بردند ، پس مسلمانان به او گفتند كه : بشارت باد تو را اى قزمان كه امروز جهاد بسيار كردى . قرمان گفت : چه بشارت مىدهيد مرا ! جنگى كه كردم براى حَميّتِ « 6 » قوم خود [ بود ] نه براى اسلام ، و اگر حميّت و نام ننگ نمىبود جنگ نمىكردم . چون
هامش
( 1 ) - رياض : جمع رَوْضَة ، باغ و بوستان . لغت نامه .
( 2 ) - جنان : جمع جنّت بمعنى بهشت . لغت نامه .
( 3 ) - عبارت متن « نماز كرده » . م .
( 4 ) - بحار 20 / 56 ب 12 ؛ تفسيرقمّى 1 / 117 ؛ ( لازم به ذكر است كه در اين منابع نام فرد مذكور « عمرو بن قيس » نقل شده است . م . ) .
( 5 ) - در عبارات متن ، اين فرد با نام « قرمان » نقل شده بود كه با توجه به منابع تصحيح شد . م .
( 6 ) - حَمِيَّت : غيرت . لغت نامه .