سيُّم ، زمانى كه ابراهيم عليه السلام بناى كعبه را تمام نمود ، خدا امر فرمود كه مخلوقات را ندا كند به حجّ « 1 » ؛ پس ابراهيم عليه السلام قدمهايش را گذاشت به همان سنگ ، و اثر قدم بر او افتاد ، و او را بلند ساخت تا مقابل سر كوه ابوقبيس ، بلكه زياده از آن ، پس دو دست بر گوش نهاده ، جميع ناس را به حجّ كردن ندا نمود « 2 » . پس حقّ تعالى همان سنگ را كه مقام ابراهيم عليه السلام گويند ، موضع نماز قرار داده به مصلّين ؛ چنانچه در قرآن مجيد مىفرمايد :
ى وَ إذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنَّاسِ وَ أمْناً وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إبْراهيمَ مُصَلًّىى « 3 » ، يعنى : ياد كن چون گردانيديم خانهء كعبه را جاى بازگشت به آن ، براى مردمان ، و موضع امن و ايمنى كه در او كسى را نكشند و مُتعرّض « 4 » اذيت او نشوند . و كلمهء وَ اتَّخِذُوا گفتهاند كه : بنا به اراده قول است ، تقديرش « وَ إذْ قُلْنَا اتَّخِذُوا » [ است ] ، يعنى : گفتيم به مؤمنان ، بعد از آنكه شرف حرم را دانستند ، بگيريد از مقامى كه به ابراهيم عليه السلام منسوبست ، موضع نماز ؛ انتهى ( يكى از تفاسير آيهء شريفه بود كه ذكر شد ) .
مرويست كه : چون رسول خدا صلى الله عليه و آله از طواف حجّ فارغ شد متوجّه مقام ابراهيم عليه السلام شده دو ركعت نماز در او ادا كرد و اين آيه را خواند : ى وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إبْراهيمَ مُصَلّىًى « 5 » « 6 » ؛ بعضى گفتهاند : اين دالّ است بر آنكه نماز طواف ، فريضه است در مقام ابراهيم عليه السلام .
و علّت وضع مقام در يسار كعبه ، در فصل اركان ، مذكور شد كه : به جهت ابراهيم عليه السلام
هامش
( 1 ) - ىوَ أَذِّنْ فِى النَّاسِ بِالْحَجِّى ؛ حجّ / 27 .
( 2 ) - مستدرك 9 / 195 ب 39 ح 10655 - 1 ؛ بحار 12 / 116 ب 5 ح 51 ؛ بحار 96 / 182 ب 32 ح 2 ؛ تفسيرقمى 2 / 83 ؛ ترجمه اخبار مكّه 2 / 325 .
( 3 ) - بقره / 125 .
( 4 ) - مُتَعَرِّض : مخالف و مزاحم و مانع . . . . لغت نامه .
( 5 ) - بقره / 125 .
( 6 ) - بحار 21 / 403 ب 36 ح 40 ؛ بحار 30 / 606 الرابع أ نّه .