تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3050

مساهمون:

ص٣٠٥٠

متبسم

(
motabassem
) ص . ع . دندان سپيد كننده . و خنده كننده . و آنكه خنده مىكند . و برق درخشنده .

متبسم

(
motabassem
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه خنده مىكند و خنده كننده . و متبسم شدن : خنديدن . و متبسم كردن : خندانيدن .

متبشبش

(
motabacbec
) ص . ع . شاد و شادمان . و خرم .

متبصبص

(
motabasbes
) ص ع . سگ دم جنباننده .

متبصر

(
motabasser
) ص . ع . كسى كه از روى آگاهى و بصيرت انديشه مىكند . و هوشمند و با تدبير . و با بصيرت . و زيرك و با فراست . و آنكه طلب ماه نو مىكند تا ببيند آن را .

متبصل

(
motabassel
) ص . ع . قشر متبصل : پوست تو بر تو .

متبضض

(
motabazzez
) ص . ع . آنكه حق خود را از كسى اندك اندك مىگيرد .

متبضع

(
motabazze '
) ص . ع . خوى روان شده و جارى گشته . و جلد شكافته شده .

متبطح

(
motabatteh
) ص . ع . ميدان وسيع و گشاد . و آب پراكنده و پهن شدهء در دشت .

متبطل

(
motabattel
) ص . ع . شجاع و دلير .

متبطن

(
motabatten
) ص . ع . درون و اندرون و درونى . و آنكه كسى را در زير خود مىگيرد . و آنكه رخنه مىكند در ميانهء هر چيزى . و آنكه دريافت مىكند حقيقت هر كارى را . و آنكه سير مىكند در اطراف باغ . و ستور چراكننده .

متبع

(
motbe '
) ص . ع . پيرو و تابع . و آنكه سبب پيروى ديگرى مىگردد . و آنكه متصل مىكند يك چيزى را به چيز ديگر . و شاة متبع : گوسپند با بچه . و كذلك : بقرة متبع و جارية متبع .

متبع

(
motabbe '
) ص . ع پيرو و تابع . و ساعى در تجسس . و ساعى و جهد و كوشش كننده . و نعاقب كنندهء در جنگ . و چيره شونده . و آنكه وكيل مىگمارد و در زير حمايت و حفاظت ديگرى مىباشد .

متبعث

(
motaba'es
) ص . ع . كسى كه به آسانى شعر مىسرايد .

متبعص

(
motaba'es
) ص . ع . مضطرب و به خود در پيچيدهء مانند مار زخم خورده .

متبعض

(
motaba'ez
) ص . ع . بهره بهره گرديده .

متبعل

(
motaba'el
) ص . ع . زن فرمان‌بردار شوهر خود را . و زنى كه بيارايد خود را براى شوهر خود .

متبغثر

(
motabaqser
) ص . ع . شوريده دل . يق : اصبح فلانا متبغثرا .

متبغض

(
motabaqqez
) ص . ع . دشمن و بدخواه و مخالف .

متبغم

(
motabaqqem
) ص . ع . آهو و شتر و گاو دشتى و گوزن و بز كوهى بانگ كننده .

متبغى

(
motabaqqi
) ص ع . جويندهء هر چيز گم كرده .

متبقر

(
motabaqqer
) ص . ع . متبحر در علم . و داناى متبحر . و فراخ و گشاد . و كسى كه اهل خود را در باديه گذاشته و در شهر و يا قريه مسكن مىكند .

متبقل

(
motabaqqel
) ص . ع . خرى كه مىچرد سبزه را . و كسى كه بيرون مىرود براى فراهم كردن سبزه . و آنكه ستوران وى مىچرانند سبزه را .

متبكر

(
motabakker
) ص . ع . كسى كه پيش مىرود .

متبكل

(
motahakkel
) ص . ع . كسى كه بطور آشفته و درهم سخن مىگويد . و كسى كه غلبه مىكند بواسطهء زدن و يا دشنام دادن . و غارتگر . و مخالف و متعرض و مانع . و آنكه متكبرانه مىرود و بناز خرامنده .

متبكم

(
motabakkem
) ص . ع . درماندهء در سخن .

متبل

(
motbal
) ص . ع . لذيذ شدهء بواسطهء توابل و ديگ افزار .

متبل

(
motbel
) ص . ع . كسى و يا چيزى كه تباه مىكند دوستى را . و هر آنچه ضعيف مىكند و بيمار مىنمايد و آزرده مىكند . و كسى كه توابل و ديگ افزار در ديگ مىريزد .

متبلتع

(
motabalte '
) ص . ع . آنكه بتكلف ظرافت و زيركى مىنمايد بدون آنكه چيزى از وى در آن باشد .

متبلج

(
motaballej
) ص . ع . خنده كننده . و صبح روشن .

متبلج

(
motaballeh
) ص . ع . مانده و افگار و عاجز و خسته .

متبلخ

(
motaballex
) ص . ع . متكبر و بزرگ‌منش .

متبلد

(
motaballed
) ص . ع . گول و نادان و ابله و كودن . و دست برهم زننده . و آشفته و حيران و سرگردان و مضطرب و آزرده شده . و افتاده شده بر زمين . و رسندهء بزمينى كه در آن كسى نباشد . و مسلط شدهء بر ملك و ولايت ديگرى .

متبلص

(
motaballes
) ص . ع . ستورى كه بچرد همهء زراعت را . و كسى كه بچراند همهء زراعت را . و آنكه پرسش مىكند هر چيزى را به پنهانى . و حريص و آرزومند و مشتاق .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3050 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )