ماطونيون
(
m tuniun
) ا . پ .
درختى كه صمغ بارزد از آن عمل مىآيد .
ماعج
(
m 'ej
) ص . ع . حمار ماعج : خر شتاب رو .
ما عدا
(
m 'ad
) ع . كلمهء استثنا .
بمعنى مگر و جزو سوا . ر . عدا . و قولهم :
ما عدا فلان ان صنع كذا اى ماجاوزه .
ماعز
(
m 'ez
) ا . ع . واحد معز :
يعنى يك بز مذكر و مونث در وى يكسان است .
ج : مواعز . و مرد درشت پى استوار خلقت ، و مرد تيز خاطر چالاك مانع ماوراى خود . و پوست بز . و نام دهى و پدر بطنى . و نام چند نفر .
ماعزة
(
m ezat
) ا . ع . مونث ماعز . ج : مواعز .
ماعض
(
m 'ez
) ص . ع . خشمگين .
و كسى كه كار بر وى دشوار گردد .
ماعون
(
m 'un
) ا . ع . اسم جامعى است مر اثاث البيت را مانند ديگ و كاسه و تبر و تيشه و دول و جز آن . ج :
مواعين . و نيكوئى و احسان و باران و آب .
و هر چه بدان سودى و نفعى باشد . و هر چيز كه بدآن يكديگر را رعايت كنند . و طاعت و بندگى و انقياد . و فرمان بردارى و زكات و آنچه باز دارند از طالب . و آنچه باز ندارند از وى و بدهند آن را . و قماش خانه . و قوله تعالى :
وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ
. قيل الماعون فى الجاهلية كل منفعة و عطية فى الاسلام الطاعة و الزكوة . و قولهم : ضرب الدابة حتى اعطت ما عونها : يعنى ز دستور را تا تغير داد سير خود را .
ماعى
(
m 'i
) ا . ع . طعام نرم .
ماعية
(
m 'iat
) ا . ع . زن زود خشم .
ماغ
(
m q
) ا . پ . ميغ و نژم .
و زباب و بخارى بسيار تيره ملاصق زمين . و نوعى از مرغابى كه خالهاى سياه در سر دارد . و نوعى از كبوتر كه بال و گردن و سينهء آن سرخ و يا سبز است و سرخ را سرخ ماغ و سبز را سبز ماغ مىگويند .
ماغچى
(
m qc ? i
) ا . ع . ماخچى .
ماغون
(
m qun
) ا . ع . ماعون .
ماغية
(
m qeyat
) ا . ع . زن خوشگوى .
مافات
(
m - f t
) . پ . - كلمهء فعل ماخوذ از تازى - آنچه گذشته است .
ما فوق
(
m - favq
) م . ف . پ .
- ماخوذ از تازى - بيشتر و زيادتر و بالاتر .
و بالا . و بيرون . و ما فوق الحد : زياده از حد .
مأفوك
(
ma'fuk
) ا . ص . ع .
عاجز ضعيف رأى كم حيله و كم حزم .
و فريب خوردهء از رأى خود . و مكان مأفوك :
مكان بىباران و بىگياه . و رجل مأفوك :
مرد ضعيف رأى .
مأفوكة
(
ma'fukat
) ص . ع .
ارض مأفوكة : زمين بىباران و بىگياه .
مأفول
(
ma'ful
) ص . ع . ضعيف رأى و عقل .
مأفون
(
ma'fun
) ص . ع . ضعيف رأى و عقل . و طعامى كه خوش نمايد و خيرى در آن نباشد .
مأفون
(
ma'fun
) ا . ع . گردوى روى و فاسد . و كسى كه تكلف كند در مدح خود به چيزى كه نداشته باشد .
مافه
(
m fe
) ا . پ . چوبى كه در پس در خانه نهند تا در گشوده نشود .
ما فى البال
(
m - fel - b l
)
ما فى الضمير
(
m - fez - zamir
)
ما فى الفؤاد
(
m - fel - fo d
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر آنچه در دل كسى باشد . و قصد و نيت و اراده .
و تصور . و گمان . و انديشه . و فكر .
ما فى نفس الامر
(
m - fi - nafs - el'amr
) پ . - كلمهء ماخوذ از تازى يعنى هر آنچه در خود چيزى باشد . و حقيقت امر و اصل و ذات امر .
مأق
(
ma'q
) و ماق (
m q
) ا . ع .
كنج چشم متصل به بينى .
ماق
(
m q
) ا . پ . - ماخوذ از تازى - كنج چشم . و ماق اصغر : كنج چشم در كنار خارجى صورت . و ماق اكبر :
كنج چشم متصل به بينى .
مأق
(
ma'aq
) م . ع . مئق الصبى مأقا و مأقة ( از باب سمع ) : هكه زده شد آن كودك هنگام گريستن .
ما قبل
(
m - qabl
) م . ف . پ .
- ماخوذ از تازى - گذشته و از پيش گذشته و مقدم .
ماقة
(
m qat
) ا . ع . كنج درونى چشم .
مأقة
(
ma'aqat
) ا . ع . خشم و هكهاى كه هنگام گريستن در انسان عارض مىشود .
مأقة
(
ma'aqat
) م . ع . مئق مأقا و مأقة . ر . مأق .
ماقت
(
m qet
) ا . فا . ع . دشمن گيرنده .
مأقط
(
ma'qet
) ا . ع . رزمگاه .
و جاى تنگ . و مضيق رزمگاه .
ماقط
(
m qet
) ا . ع . فال سنگك زننده . و آنكه از روى خطوط و خالهاى اعضا و چهره فال مىزند . و شتر نزار و بر جاى ماندهء از ماندگى و لاغرى . و تنگترين جاى از رزمگاه .
و رسن دول و رسن لگام اسب . ج : مقط (
moqot
) و نيز آزاد كردهء آزاد كرده . يق :
يقول : فلان ساقط بن ماقط بن لاقط چه ساقط عبد ماقط است و ما قط عبد لا قط واو