مآل
(
ma ' l
) م . ع . آل اليه اولا و مآلا ( از باب نصر ) : بازگشت بسوى آن . ر . اول . و آل الشئ مآلا : كم شد آن چيز . يق : طبخت الشراب فأل الى قدر كذا و كذا .
مآل
(
ma ' l
) ا . پ - مأخوذ از تازى - جاى رجوع و جاى بازگشت و مقصد و مركز و مآب . و اساس و اصل و بنياد و نتيجه و انجام و عاقبت و سرانجام و سرگذشت و مأل مقال :
نتيجهء كلام . و احوال خير مآل : چگونگى و وقايعى كه عاقبت و سرانجام آنها به خوبى و خوشى باشد و كيفيات خوشبختانه . و افعال شقامآل : كارهائى كه نكبت و خوارى آورند .
و ياران حقيقتمآل : دوستان با صداقت و اخلاص . و بىمآل : بىنتيجه و بيهوده .
و نقش بىمآل : نوشتجات بيفايده و بيهوده .
مال
(
m ll
) ا . پ . آرامى و استراحت و شبه و مانند و مشابه . و قرعه .
مال
(
m l
) ص . پ . مشتق از ماليدن : بمعنى مالنده و لمس كننده و ساينده .
و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند :
پايمال : يعنى سحق كننده و ساينده با پاى . و دستمال و رومال : جامهاى كه بر دست و روى مىمالند و دست و روى را بدان پاك مىكنند .
مال
(
m l
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خواسته و ثروت و دولت و توانگرى . و زر و ملك . و هر آنچه در تصرف و دريد كسى باشد . و سرمايه . و حصهاى از سرمايه . و متاع و اسباب . و گله و رمه و ستور . و هر چيزى كه متعلق به كسى و يا چيزى و يا جائى باشد .
و به اصطلاح جبر و مقابله مجذور عدد يعنى حاصل ضرب عدد در نفس خود . و مال اخروى :
كار خيرى كه در قيامت پاداش آن داده مىشود .
و مال دنيوى : دولت و ثروت و تجملات ظاهرى . و مال تحصيل كردن : دولت و ثروت تحصيل كردن و جمع نمودن . و مال تلف كردن : بر باد دادن دولت و ثروت .
و مال زنده : گله و رمه و ستور . و مال صامت : طلا و نقره . و مال ناطق :
رمه و گله و ستور . و زر و سيم مسكوك . و مال ناطق و مال صامت : ثروت متحرك و غير متحرك . و جاندار و غير جاندار مانند غلام و كنيز و رمه و گله و پول و وجه نقد و ملك و خانه .
و مال و جهات : اجارهء اراضى . و مال و متاع : پول و اسباب . و بيتالمال :
خزانه و خالصه . و مالالاجاره : آنچه به صاحب و مالك ملك از نقد و جنس داده مىشود .
و مال مردمخور : آنكه مال ديگران را تلف مىكند و آنكه مال ديگران را بوام مىگيرد و هرگز ادا نمىكند .
مال
(
m l
) ا . ع . خواسته و آنچه در ملك كسى باشد . و مرغزار با درخت مذكر و مونث هر دو آيد . ج : اموال .
مال
(
m l
) ص . ع . رجل مال :
مرد بسيار مال . ج : مالة و مالون .
مال
(
m l
) م . ع . مال الرجل مالا ( از باب نصر ) : بسيار مال شد آن مرد .
مأل
(
ma'al
) ص . ع . رجل مأل : مرد فربه .
مأل
(
ma'al
) م . ع . مأل مألة و مألا . ر . مألة .
مال
(
m ll
) ص . ع . رجل مال : مرد بستوه آمده .
مالات
(
m l t
) ع . ج . مالة .
مالاغان
(
m l q n
) ا . پ . نام گروهى بيدين و لا مذهب در روسيه .
مالاكا
(
m l k
) ا . پ . - ماخوذ از فرانسه - شبه جزيرهء ملاخ . ر . ملاخ .
ما لا كلام
(
m - l - kal m
) م . ف .
پ . - ماخوذ از تازى - ناگفتنى و غير قابل تقرير و بىگفتگو . و بىچند و چون و بىچانه .
مالامال
(
m la - m l
) ص . م .
ف . پ پرو انباشته . و انباشتهء تا لب و لبالب .
مآلانديش
(
ma ' l - andic
) ص . پ . عاقبتانديش و با بصيرت .
مآلانديشى
(
ma ' l - andici
) ا . پ . عاقبتانديشى و بصيرت و آگاهى .
مالانك
(
m l nak
) ا . پ .
شفتالوى سرخ كه شفترنگ نيز گويند .
ما لا نهايه
(
m - l - neh ye
) ص . م . ف . پ . - مأخوذ از تازى - بىحد و بينهايت و بىپايان . و امكنهء ما لا نهايه :
مكانهاى بىحد و بيشمار .
مال آور
(
m l - var
) ا . پ .
تا زيانى كه در دريا دزدى مىكنند . و دزد دريائى .
مالاى
(
m l y
) پ . كلمهء فعل يعنى ميالاى و آلوده مكن .
ما لا يطاق
(
m - l - yat q
) ص .
م ف . پ . - مأخوذ از تازى - فوق طاقت و غير قابل تحمل .
ما لا يعنى
(
m - la - ya'ni
) ص .
م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بىمعنى و بىاراده و بىنتيجه و ديوانه .
ما لا ينحل
(
m - l - yanhal
) ص .
پ - مأخوذ از تازى - غير قابل شرح و بيان و غامض .
مالبخش
(
m l - baxc
) ا . پ . روز هشتم از مالهاى ملكى .
مالبخش
(
m l - baxc
) ص . پ .
سخى و جوانمرد و با سخاوت .
مالپرست
(
m l - parast
) ص .
پ . پرستنده و خواهان مال و ثروت . و مالدوست