عسنج
(
asannaj
) ص . ع . اذيت ديده و ستم كشيده .
عسنق
(
osnoq
) ا . ع . تمام اندام نيكو و خوب روى .
عسو
(
asv
) ا . ع . شمع . و موم . و سمع مومى .
عسو
(
asv
) م . ع . عسا عسوا و عسوا .
مر . عسو .
عسو
(
osovv
) م . ع . عسا اليد عسوا ( از باب نصر ) : درشت گرديد دست از كار .
و عسا الشيخ عسوا و عسوا و عساء و عسيا : كلانسال گرديد و پير شد و سست و ناتوان گرديد از بسيارى عمر . و عسا النبات عسوا و عساء : درشت و خشك گرديد آن گياه . و نيز ستبر شد . و عسا الليل :
نيك تاريك گشت شب .
عسوب
(
asub
) ا . ع . سردار كلان و سيد و رئيس . و پادشاه زنبوران عسل و يعسوب .
عسود
(
esvadd
) ا . ع . چلپاسهء نر و مار درشت . و استوار و تواناى از مردم و جز آن .
عسودات
(
esvadd t
) ع . ج . عسودة .
عسودة
(
esvaddat
) ا . ع . كرمكى سپيد و مليح كه بدان انگشتان دوشيزگان مليح را تشبيه كنند . ج : عساود و عسودات .
عسوس
(
asus
) ا . ع . زن بىباك از مردان . و مرد كم خير . و مرد بشب جويندهء شكار و گشتكننده . و ماده شتر تنها چرنده .
و گرگ و ماده و شتر كم شير . و ماده شترى كه چون از مردمان دور نشود شير ندهد . و ماده شترى كه هرگاه برانگيخته شود بگردد سپس آن شير دهد . و ماده شتر بدخوى در دوشيدن . و ماده شترى كه بيازمايند كه شير دارد و يا ندارد . و آنكه پيدا مىكند استخوانها را و آنها را درهم مىشكند .
عسوف
(
asuf
) ص . ع . سخت گيرنده .
و سخت ستمگار و ظالم . و بيراه .
عسوفة
(
osufat
) م . ع . عسف عسوفة و عسافا . مر . عساف .
عسول
(
asul
) ا . ع . مرد صالح نيكوكار .
ج : عسل .
عسول
(
asul
) ص . ع . نيزهء جنبان . و مرد نيك و صالح .
عسول
(
osul
) ا . ع . ج . عسل .
عسول
(
osul
) م . ع . عسل عسلا و عسولا . مر . عسل .
عسوم
(
asum
) ا . ع . رنج و سختى رسانندهء بر عيال . ج : عسم . و ماده شتر بسيار بچه .
عسوم
(
osum
) ا . ع . قلت و كمى . و ريزه و پارهء نان خشك .
عسوم
(
osum
) م . ع . عسم عسما و عسوما . مر . عسم .
عسى
(
as
) ع . يعنى باشد كه و بعضى آن را مطلقا فعل دانند و بعضى مطلقا حرف و كلمه ايست كه در ترجى در محبوب و اشفاق و تخويف در مكروه استعمال كنند و قد اجتمعا فى قوله تعالى :
وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ
. و گاه در شك و يقين و گاه مشابه كاد استعمال شود مانند : عسى زيد ان يخرج . در هر صورت جز انواع ماضى از آن صرف نشود تقول : عسى زيدان يخرج و عست هندان تخرج و عسيت (
asayto
) ان يفعل ذلك و عسيت (
asito
) ان يفعل ذلك و تقول للمراة :
عست و للنساء : عسين و عسيتن و للرجال :
عسيتم . و لا يستعمل منه المضارع و لا اسم الفاعل . و عسى من الله . موجبة فى جميع القرآن الا قوله :
عَسى رَبُّهُ إِنْ طَلَّقَكُنَّ أَنْ يُبْدِلَهُ
.
عسى
(
as
) ا . ع . شاخ خرما .
عسى
(
as
) م . ع . عسى عسى ( از باب سمع ) : سخت كلانسال گرديد .
عسى
(
asiyy
) و (
asi
) ا . ع . سزاوار و لايق و شايسته . و هو عسى به : او شايسته و سزاوار است به آن . و كذا هو عس به .
و بالعسى ان يفعل كذا : سزاوار است آنكه چنين كند .
عسى
(
osiyy
) م . ع . عسا عسوا و عسيا . مر . عسو .
عسيب
(
asib
) ا . ع . استخوان دنب و بن آن . و روئيد نگاه موى آن . و پشت پاى . و پشت پر بدرازى . و شاخهء خرماى برگ دور كرده كه راست و باريك باشد . و شاخهء خرما كه برگ نياورده باشد . ج : عسبان . و كفتگى در كوه .
عسيبة
(
asibat
) ا . ع . استخوان دنب بن آن . و كفتگى در كوه .
عسير
(
asir
) ص . ع . دشوار . و يوم عسير : روز دشوار و سخت و روز بد . قوله تعالى :
يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ
. و حاجة عسير : نياز دشوار . و ناقة عسير : ماده شترى كه در اول رياضت سوار شده باشند .
و شتر مادهاى كه بسال نخستين بار نگيرد . و شتر مادهء دم برداشتهء دونده .
عسير
(
asir
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - مشكل و دشوار و با عسرت و زحمت . و مرض عسير العلاج : بيمارى كه چارهء آن دشوار باشد . و راه عسير المرور : راهى كه عبور و مرور از آن با زحمت و عسرت بود .
عسيس
(
asis
) ع . ج . عاس .
عسيف
(
asif
) ا . ع . اجير و مزدور و بندهاى كه از آن استعانت جويند . و پيرفانى .
ج : عسفاء .
عسيقة
(
asiqat
) ا . ع . شراب بىمزهء بسيار آب .