تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2998

مساهمون:

ص٢٩٩٨
شايستگى و سزاوارى و درباى . و مناسبت و موافقت . و منزلت و سر افرازى و قدر و ارزش و فضيلت . و معرفت و هنر . و فراست و ادراك و زيركى و تدبير .

ليالى

(
lay li
) ع . ج . ليل . و ج . ليلى (
layl
) .

ليالى

(
lay li
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شبها . و ليالى و ايام : شبها و روزها .

لئام

(
le ' m
) ع . ج . لئيم .

لئام

(
le ' m
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان بخيل و ناكس . و خيار و لئام : مردمان خوب و مردمان بد و مردمان عزيز و با قدر و مردان پست و فرومايه و ناكس .

ليان

(
lay n
) و (
liy n
) ا . ص . پ . درخشان و تابان . و روغ آئينه و تيغ . و فروغ و روشنائى كه از پى يكديگر درخشد .

ليان

(
lay n
) و (
liy n
) ا . ع . فراخى و آسايش در زندگانى . يقال : هو فى ليان من العيش . و كذا : فى ليان من العيش .

ليان

(
lay n
) م . ع . لان لينا و ليانا و لينة ( از باب ضرب ) : نرم گرديد .

ليان

(
liy n
) ع . ج . لين (
lin
) . و ج . ج . لينة .

ليان

(
liy n
) م . ع . لاينه ملاينة و ليانا : نرمى كرد با او .

ليان

(
layy n
) ا و ص . پ . درخشان و تابان . و فروغ آئينه و تيغ . و فروغ و روشنائى كه از پى يكديگر درخشند و ليان (
lay n
) و (
liy n
) .

ليان

(
layy n
) و (
liyy n
) م . ع . لوى ليا و ليا و ليانا و ليانا . مر . لى (
layy
) و (
liyy
) .

ليايل

(
lay yel
) ع . ج . ليل .

ليپا

(
lip
) و ليپان (
lip n
) ا . پ . گيپا .

لية

(
layyat
) و (
liyyat
) ا . ع . يك مرتبه تاشدگى و دولا كردگى . ج : لوى (
levy
) . و زن . و قرابت و اتصال خويشى .

لية

(
liyyat
) ا . ع . نام وادى و نام كوهى . و اللية چوبى كه بدان بخور كنند .

ليت

(
layt
) م . ع . لاته ليتا ( از باب نصر و ضرب ) : باز داشت آن را و باز گردانيد از آهنگى كه داشت . قوله تعالى :
لا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمالِكُمْ شَيْئاً
.

ليت

(
layta
) ع . كلمهء تمنى بمعنى كاشكى و مانند ساير حروف مشبه بفعل نصب مىدهد اسم را و رفع مىدهد خبر را . و بيشتر در امور محال آن را استعمال مىكند مانند : يا ليت الشباب يعود يوما . و گاه در چيزهاى ممكن مانند . ليت زيدا ذاهب . و گاه اين كلمه را بمعنى « وجدت » استعمال مىكنند و در اين صورت داراى دو مفعول خواهد بود مانند : ليت زيدا شاخصا اى وجدت زيدا شاخصا . و ليتى و ليتنى يعنى كاش من . و ليتك يعنى كاش تو .

ليت

(
lit
) ا . ع . يك سوى گردن . و يك سوى روى .

ليتان

(
lit ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه : هر دو روى گردن و روى .

ليتك

(
litak
) ا . پ . غلام بچه و پسر ساده . و كنيزك مقبول و فربه . ج : ليتكان . و مفلس . و بىسروپا و پريشان . و سرگردان . و بد اصل . و فضله و باقى ماندهء از هر چيزى مانند رددى و جز آن .

ليتكان

(
litak n
) پ . ج . ليتك .

ليتما

(
laytam
) ع . كلمه‌ايست مركب از ليت و ماى حرفيه . و بمعنى ليت و گاه داراى عمل آن باشد و گاه نمىباشد .

ليث

(
lays
) ا . ع . شير بيشه ( مذكر و مونث هر دو آيد ) . ج : ليوث . و نوعى از عنكبوت كه برمىجهد و مگس را شكار مىكند . و مرد زبان آور فصيح و بليغ . و نام پسر و گروهى از تازيان . و ليث عفرين : شير بيشه . مر . عفرين .

ليث

(
lis
) ع . ج . اليث .

ليث

(
lis
) ا . ع . يك قسم گياهى . و گياه ستبر . و نام موضعى .

ليث

(
layyes
) ص . ع . بعير ليث : شتر قوى هيكل . و نبات ليث : گياه درهم پيچيده و انبوه .

ليثات

(
lays t
) ع . ج . ليثة .

ليثة

(
laysat
) ا . ع . شير بيشهء ماده . ج : ليثات . و شتر استوار درشت اندام .

ليثة

(
layyasat
) ص . ع . لحية ليثة : ريش سياه سپيد .

ليچار

(
lic r
) و ليچال (
lic l
) ا . پ . ريچار و مربا . و مربائى كه از دوشاب سازند . و هر آنچه از شير و دوغ و ماست پزند . و سخن بيهودهء درهم و پريشان .

ليچور

(
laycur
) ا . پ . كنار رودخانه . و جعل .

لير

(
lir
) ا . پ . آب دهان كه از لب و گوشه هاى دهن فرو ريزد و ليز آب .

ليرت

(
lirt
) و (
lirat
) ا . پ . مغفر و خود آهنى كه در روز جنگ بر سر گذارند . و غراره كه نوعى از سلاح است كه در روز جنگ پوشند .

ليرد

(
lird
) ا . پ . غراره كه نوعى از سلاح است كه در روز جنگ پوشند .

لير

(
layz
) م . ع . لازليزا ( از باب ضرب ) : پناه گرفت .

ليز

(
liz
) ا و ص . پ . هر چيز لغزنده و نرم و زمين لغزنده . و هر چيز پسنديده و نفيس و خوب و نادر و و نيز درهم و آميخته . و دست افزار كشيدن بر چيزى . و ليز خوردن : لغزيدن .

ليزاب

(
liz - b
) ا . پ . هر مايع چسبناك لعساب دارى مانند لعاب‌دار و لير .