ل
ل
(
l m
) ا . پ . حرف بيست و هفتم از الفباى فارسى و حرف بيست و سيوم از الفباى ابتثى و حرف دوازدهم از الفباى ابجدى ، و در حساب جمل سى بشمار آيد و آن را لام گويند و اين حرف به ب و ث و ج و ر و ز و ع و ف و م و ن و ه بدل مىگردد .
ل
(
la
) ا . ع . حرف تحقيق بمعنى يقينا و بىشك و شبهه و البته و فى الواقع . و متصل بضمير مىگردد مانند : لك يعنى مر تو را .
و له : مر او را . و لنا : مر ما را . و لكم :
مر شما را . و لهم : مر ايشان را . ولى هرگاه بضمير متكلم متصل گردد مكسور خواهد بود مانند لى يعنى مر مرا . و گاه در سوگند استعمال مىشود مانند : لعمرك يعنى سوگند بجان تو . و گاه بمعنى از باشد مانند : سمعت له صراخا : شنيدم از او فرياد و آوازى .
و گاه در ندا و استغاثه استعمال شود و بر مستغاث به داخل گردد مانند : يا لزيد كه در هنگام استغاثهء بزيد گويند يعنى اى زيد و بعضى از تازيان لامى كه بر فعل داخل مىگردد مفتوح مىخوانند و به همين جهت است كه قرائت كردهاند : ما كان الله ليعبدنهم .
ل
(
le
) ع . از حروف جاره است و در چندين معنى استعمال مىشود : در استحقاق مانند : الحمد لله يعنى ستايش سزاوار خداست . و در اختصاص مانند : المنبر للخطيب : منبر مخصوص بخطيب است . و السرج للدابة : پالان مخصوص ستور است . و تمليك مانند : وهبت لزيد دينارا :
بملكيت زيا . دادم دينار را . و تعليل مانند :
لتكونوا شهداء على الناس : جهت آنكه باشيد شما شاهد بر مردم . و توكيد نفى مانند : ما كان الله ليطلعكم على الغيب : نمىباشد خدا كه شما را آگاه بر غيب كند يعنى هرگز نخواهد كرد . و لم يكن الله ليغفر لهم : هرگز نخواهد آمرزيد خدا ايشان را ، و آن را لازم جحد نيز مىگويند و هميشه داخل مىشود بر فعلى كه ما كان و يا لم يكن بر آن مقدم باشد . و در معنى الى مانند : كل يجرى لاجل مسمى . و در معنى عى مانند : يخرون للاذقان . و نيز : و تله للجبين . و در معنى فى مانند :
و نضع الموازين القسط ليوم القيمة .
و نيز : يا ليتنى قدمت لحيوتى . و بمعنى عند مانند : كتبته لخمس خلون ، و آن را لام تاريخ گويند . و در معنى بعد مانند :
اقم الصلاة لدلوك الشمس . و در معنى مع مانند : فلما تفرقنا كانى و مالكا لطول اجتماع لم نبت ليلة معا . و در تعليل و تبليغ مانند : قال الذين كفروا للذين آمنوا . و نيز : و قالت اخريهم لاولهم . و در صيرورت ، و آن را لام العاقبة و لام المال نيز گويند مانند .
فالتقطه آل فرعون ليكون لهم عدوا و خرنا . و در قسم و تعجب با هم مانند : لله لا يبقى على الايام ذو حيد و در اين معنى مخصوص است باسم اللّه تعالى .