و نيز در بازى شطرنج چون مهرهاى را در جائى گذارند كه در يكى از خانههاى متعلق به اين مهره شاه حريف نشسته باشد گويند : كيش ، حريف ناچار شاه را از آن خانه حركت مىدهد و يا چارهء آن را مىكند و مىگويد : نه كيش .
كيش
(
kic
) ص . پ . كننده و عمل كننده و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند : ظلم كيش يعنى ظالم و ظلم كننده و كافر كيش يعنى مايل و راغب بكفر .
و نيز معشوق و معشوقه را كافر كيش گويند .
كيشت
(
kict
) ا . پ . كوره مز و شير مخلوط با دوغ . و گورماست .
كيشمند
(
kaycmand
) و (
kayecmand
) ا . پ . بلغت زند : جبار و قهار و توانا .
كيشمند
(
kic - mand
) ا . پ . متدين و ديندار . و پيغمبر .
كيشن
(
kican
) ا . پ . پالهنگ . و سرب و رصاص .
كيص
(
kays
) ا . ع . بخل تمام . و رفتار شتاب ( و الفعل من ضرب ) .
كيص
(
kays
) م . ع . كاص كيصا و كيصانا و كيوصا ( از باب ضرب ) :
بد دل و سست گرديد از چيزى . و كاص طعامه : تنها خورد . و كاص من الطعام : بسيار خورد . و كصنا عنده ما شئنا : خورديم در نزد وى هر چه خواستيم ، و فلان مر يكيص كيصا يعنى فلان بشتاب گذشت .
كيص
(
kis
) ا . ع . بدخوى و نيك بخيل .
و كوتاه بالاى نازك اندام پر گوشت .
كيص
(
kiyas
) ا . ع . سخت پى .
كيص
(
kayyes
) ا . ع . نيك بخيل . و كوتاه بالاى نازك اندام پرگوشت .
كيص
(
kiyass
) ا . ع . سخت پى .
كيصان
(
kayas n
) م . ع . كاص كيصا و كيصانا . مر . كيص (
kays
) .
كيصى
(
kays
) و (
kis
) ص . ع .
فلان كيصى : فلان تنها مىخورد و تنها زيست مىكند و در بند غم خويش است و پرواى كسى ندارد . و كذا : فلان كيصى .
كيع
(
kay '
) م . ع . كاع عنه كيعا و كيعوعة ( از باب ضرب و سمع ) : ترسيد از آن و دل بدكرد از آن .
كيعر
(
kay'ar
) ا . ع . بچه شير فربه .
كيعوعة
(
kay'u'at
) م . ع . كاع كيعا و كيعوعة . مر . كيع (
kay '
) .
كيغ
(
kiq
) ا . پ . چرك گوشههاى چشم .
و چرك چشم مبتلا برمد .
كيغا
(
kayq
) ا . پ . رنج و آزار و درد و اندوه .
كيغاتس
(
kayq tes
) ا . پ . نام مردى دانا و عالم و فصيح .
كيغباد
(
kay - qob d
) ا . پ . عادل بر حق و كيقباد .
كيف
(
kayaf
) ا . پ . كف دست .
كيف
(
kayf
) م . ع . كافه كيفا ( از باب ضرب ) : بريد آن را .
كيف
(
kayf
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نشئه و مستى . و عيش و عشرت و مسرت و خوش حالتى . و چگونگى احوال . و كيف داشتن : نشئه داشتن . و مسرت و شادمانى آوردن . و كيف كردن : عيش كردن و شادى نمودن . و كيف شما چون است يعنى حالت شما چگونه است .
كيف
(
kayfa
) ا . ع . هميشه مبنى بر فتح است و بمعنى چگونه و هر چه و در چه حال و بر چه حال مىآيد مانند : و كيف تكفرون بالله يعنى چگونه كافر مىشويد به خدا . و كيف جاء زيد : بر چه حالت آمد زيد . و كيف انت و كيف كنت : در چه حالتى تو و در چه حالت بودى تو . و كيف زيد :
در چه حالت است زيد . و كيف تصنع اصنع : هر چه مىكنى تو مىكنم من . و كيف شاء : هر چه بخواهد .
كيف
(
kif
) ا . پ . دست افزارى كه در آن آلات و ادوات لازم براى كارى گذارند .
و جزو كش .
كيفا
(
kayf
) ا . پ . زخم مهلك . و رنج و آزار و درد و كيغا .
كيفال
(
kif l
) ا . پ . مردم رند و آزاد كوچه گرد و مصاحب اوباش و خراباتى و معربد و باده پرست و زن پرست .
كيفانيدن
(
kif nidan
) ف م . پ . آرزو داشتن و ميل كردن . و عدالت كردن .
كيفة
(
kifat
) ا . ع . پارچهاى كه بر دامن پيراهن از جانب پيش دوزند و آنكه از جانب خلف دوزند حيفة گويند .
كيفتن
(
kiftan
) ف م . پ . عدالت كردن .
و ميل و رغبت داشتن .
كيفر
(
kayfar
) ا . پ . جزا و پاداش و مكافات نيكى و بدى و عوض و بدل . و ندامت و پشيمانى . و محنت . و رنج . و حيف . و تغار مانندى كه شير و ماست در آن ريزند و تغار ماست بندى . و نام قلعهاى كه غلبهء بر آن ممكن نباشد .
كيفر
(
kayfar
) و (
kifar
) ا . پ . سنگى كه بر كنگرهء قلعه نهند تا چون دشمن نزديك آيد بر سرش زنند .
كيفسام
(
kayfas m
) ا . پ . كتمان سر و نگاهدارى راز و افشا نكردن آن .
كيفما
(
kayfa - m
) ا . ع . مركب از كيف و ما يعنى هر چه مانند : كيفما تفعل افعل : هر چه بكنى تو مىكنم من .
كيفوس
(
kayfus
) ا . پ . مسامحه و