تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2823

مساهمون:

ص٢٨٢٣
اتلاف مال و تبذير . و كلاه بر سر نهادن : عظم دادن و بزرگ وانمودن و توقير نمودن و اعتبار دادن . و كلاه چرخ : آسمان . و آفتاب . و كلاه زر و يا زرين كلاه : از القاب زنهاى ايران است . و كلاه زمين : آسمان . و آفتاب . و ماه . و نوعى از سماروغ كه در جاهاى نمناك رويد . و كلاه زنگله : تخته كلاه يعنى كلاهى كه از آن زنگله و دم روباه آويزان كنند و بر سر مردم كم فروش نهاده محتسب آن را در بازارها گرداند . و كلاه شكستن : برگردانيدن گوشهء كلاه و كج گذاشتن كلاه . و كلاه قاضى : نوعى از سماروغ كه در جاهاى نمناك و ديوارهاى حمام رويد . و كلاه گوشه شكستن : فخر كردن . و كلاه ملك : پادشاه . و كلاه مولوى : كلاه دراز كه دراويش بر سر نهند . و كلاه نهادن : تواضع كردن . و عجز و زبونى نمودن . و سجده كردن و سر بر زمين نهادن . و زره كلاه : خود و مغفر .

كلاهدار

(
kol h - d r
) ا . پ . پادشاه .

كلاهدارى

(
kol h - d ri
) ا . پ . پادشاهى و سلطنت .

كلاه‌زر

(
kol h - zar
) ا . پ . از نامهاى زنان است .

كلاهو

(
kal hu
) ا . پ . نوعى از آهوى بىشاخ .

كلاهور

(
kal hur
) ا . پ . نام پهلوانى مازندرانى .

كلاهون

(
kal hun
) ا . پ . نام مبارزى جنگجو .

كلب

(
kalb
) ا و ص . ع . سگ . و هر حيوان سبع گزنده‌اى . و رجل كلب : مرد گزنده و بدخوى . ج : اكلب و كلاب و كليب و كالب . ج ج : اكالب و اكاليب .

كلب

(
kalb
) ا . ع . شير بيشه . و نخستين آب رودبار . و دوال از پوست ناپيراسته . و كرانهء پشته . و ميخ قبضهء شمشير . و گيسوى شمشير . و بند شمشير . و هر آنچه بدان چيزى را استوار كنند . و خط ميانهء پشت اسب . و يكدانهء جو . و آهن پارهء سر ستون . آسيا . و چوبى كه ديوار را بدان تكيه دهند . و چنگال آهنين پالان كه مسافر توشه‌دان را بر آن آويزد . و دوال سرخ كه ميان دو طرف اديم توشه دان باشد . و قسمى از ماهى كه آن را كلب البحر گويند . و ستاره‌اى . و نام قبيله‌اى از قضاعة . و ام كلب : نام درختى خرد و خاردار . و داء الكلب : قسمى از جنون سبعى كه از گزيدن سگ هار عارض مىشود . و دير الكلب : كليسائى در حوالى موصل . و رأس الكلب : كوهى . و كف الكلب : گياهى . و كلب الكلب : سگ هار . و لسان الكلب : نام گياهى . و نام شمشير تبع كه سه ذراع طول داشت و سبز رنگ بود مانند سبزه . و نهر الكلب : نام جوئى ما بين بيروت و صيداء .

كلب

(
kalb
) م . ع . كلب كلبا ( از باب باب ضرب ) : تب زده گرديد . و كلبت الراوية : دوال سرخ دوختم ميان دو طرف اديم آن توشه‌دان . و كلب الفرس كلبا ( از باب نصر ) : مهميز زد آن اسب را . و كلب الاديم : بريد آن پوست را . و كلب الرجل ( مجهولا ) : عقل رفته و مدهوش شد آن مرد از ديوانگى گزيدن سگ هار .

كلب

(
kalb
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سگ .

كلب

(
kalab
) ا . پ . گرداگرد دهان و منقار مرغ .

كلب

(
kalab
) ا . ع . تشنگى . و سختى زمانه و سختى سرما . و بانگ سگ هار گزيده . و زن جلبى . و حرص . و آزار و بدى . و خوردن بدون سيرى . و ديوانگى سگ از خوردن گوشت آدمى . و ديوانگى مردم از گزيدن سگ هار . و نوعى از ديوانگى ستور . و در آمدگى رسن ميان بكرهء چاه و چوب آن ، و فعل در همهء اين معانى از سمع آيد .

كلب

(
kalab
) م . ع . كلب كلبا ( از باب سمع ) : خشمناك شد و غضب كرد . و كلب فلان : سفيد شد فلان . و فرومايه گرديد . و كلب الشجر : درشت و خش شد برگ درخت از نرسيدن آب و چسبيد بجامهء كسى كه بر آن عبور كرد . و كلب الرجل : گزيد آن مرد را سگ و يا سگ هار .

كلب

(
kaleb
) ص . ع . كلب كلب : سگ هار و گزنده . و رجل كلب : مرد ديوانه از گزيدن سگ هار . ج : كلبى (
kalb
) .

كلبا

(
kalb
) ا . پ . بلغت زند و پا زند : سگ .

كلبات

(
kalalb t
) ا . ع . نام چند پشته .

كلبات

(
kalab t
) ا . ع . ج . كلبة (
kalbat
) .

كلباد

(
kalb d
) و (
kolb d
) ا . پ . نام پهلوانى تورانى كه بدست فريبرز كشته شد .

كلباسو

(
kalbasu
) ا . پ . چلپاسهء زهردار .

كلبة

(
kalbat
) ا . ع . سگ ماده . ج : كلاب و كلبات . و ج ج : كلابات . و درختى خاردار . و درخت خشك عارى از خار و برگ . و ام كلبة : تب و حمى . و بنو كلبة : قبيله‌اى .

كلبة

(
kalbat
) ص . ع . امراة كلبة : زن گزندهء بدخوى .

كلبة

(
kolbat
) ا . ع . سختى و تنگى . و خشكسالى و قحط . و سختى سرما . و دكان