تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2810

مساهمون:

ص٢٨١٠

كظكظة

(
kazkazat
) م . ع . دراز شدن مشك وقت پر شدن و پر گرديدن آن .

كظم

(
kazm
) م . ع . كظم الغيظ كظما ( از باب ضرب ) : فرو خورد خشم را . و كظم الباب : قفل كرد آن در را . و كظم النهر : برآورد و بند كرد جوى را . و كظم الكوة : بند كرد آن روزن را . و كظم القربة : پر كرد آن مشك را و بست در آن را . و كظمت الغيظ كظما و كظوما : نگاهدارى كردم خود را از خشم و روى برنگردانيدم و خشم نكردم . و كظم البعير كظوما : باز ايستاد آن شتر از نشخوار و نشخوار نكرد . و كظم فلان : ساكت شد فلان و خاموش گرديد . و كذا : كظم كظوما ( مجهولا ) .

كظم

(
kazam
) و (
kazm
) ا . ع . گلو و حلق و جاى برآمدن نفس . ج : اكظام . و اخذوا بكظمهم : گرفته شد راه نفس ايشان .

كظم

(
kozzam
) ع . ج . كاظم .

كظو

(
kazv
) م . ع . كظا لحمه كظوا ( از باب نصر ) : سخت گرديد گوشت او و افزون شد و آگنده گرديد ، و خظا و بظا نيز به همين معنى است . يق : خظا بظا كظا يعنى درشت و آگنده گرديد .

كظوب

(
kozub
) م . ع . كظب كظوبا ( از باب نصر ) : پر فربه گرديد .

كظوم

(
kazum
) ص . ع . ستورى كه نشخوار نكند .

كظوم

(
kozum
) ص . ع . ج . كاظم .

كظوم

(
kozum
) م . ع . كظم كظما و كظوما . مر . كظم (
kazm
) .

كظيظ

(
kaziz
) ص . ع . رنجيده و اندوه كشيدهء از كارى .

كظيظة

(
kazizat
) ص . ع . مؤنث كظيظ .

كظيم

(
kazim
) ص . ع . كاظم و فرو خورندهء خشم . و رجل كظيم : مرد اندوهگين .

كظيم

(
kazim
) ا . ع . كليدان .

كظيمة

(
kazimat
) ا . ع . چاهى كه در پهلوى چاهى ديگر باشد و در ميانهء آنها در زير زمين آب راهه‌اى بود كه بدان آب آن چاه بچاه ديگر رود . ج : كظائم . و توشه‌دان . و راويه .

كع

(
ka "
) ص . ع . بددل و سست . و رجل كع الوجه : مرد سبك رخسار .

كعاب

(
ka ' b
) ص . ع . دختر پستان برآورده و نارپستان .

كعاب

(
ke ' b
) ع . ج . كعب (
ka'b
) .

كعابة

(
ke ' bat
) م . ع . كعبت الجارية كعوبا و كعوبة و كعابة : برآمد پستان آن دخترك و نارپستان گرديد .

كعابر

(
ka ' ber
) ع . ج . كعبرة (
ko'barat
) .

كعابير

(
ka ' bir
) ع . ج . كعبورة (
ko'burat
) . و غلافها مانند غلاف جوزق و لوبيا و جز آن .

كعاس

(
ke ' s
) ع . ج . كعس (
ka's
) .

كعاسم

(
ka ' sem
) ع . ج . كعسم (
ka'sam
) .

كعاسم

(
ka ' sim
) ع . ج . كعسوم (
ko'sum
) .

كعام

(
ke ' m
) ا . ع . ج . كعم (
ke'm
) .

كعام

(
ke ' m
) ا . ع . پتفوز بند شتر . ج : كعم (
ko'om
) .

كعان

(
ke ' n
) ا . ع . ذو كعان : نام يكى از پادشاهان يمن .

كعانب

(
ka ' neb
) ا . ع . ج . كعنب (
ka'nab
) . و كعانب الرأس : آكندگى و گرهى در سر . و نيز كعانب : ج . كعانب (
ko ' neb
) .

كعانب

(
ko ' neb
) ا . ع . كوتاه . و شير بيشه . ج : كعانب . (
ka ' neb
) .

كعانة

(
ko ' nat
) ا . ع . نام زنى .

كعب

(
ka'b
) ا . ع . هر بند استخوان . و شتالگ . و استخوان بلند پشت پاى كه بستنگاه شراك باشد . و گره نيزه و نى و كلك . ج : اكعب و كعوب و كعاب . و قيل : الكعب هو المفصل بين الساق و القدم ، و قيل : هو المفصل دون العظم . و نيز كعب : طاس بازى نرد . ج : كعب (
ko'b
) و كعاب . و يك لخت از روغن و پاره‌اى از آن . و مقدارى از شير . و بزرگى . و بزرگى آبائى . يق : اعلى الله كعبه‌اى جده و شرفه . و باصطلاح حساب : حاصل ضرب جذر در مجذور و باصطلاح اهل مساحة : هر جسمى كه داراى شش سطح باشد . و كعب الاحبار : نام شخصى يهودى از حمير كه در زمان عمر رضى اللّه عنه اسلام آورد و آن را كعب الحبر (
habr
) و كعب الحبر (
hebr
) نيز گويند . و كعب بن لوى : از اجداد آن حضرت است صلى اللّه عليه و آله . و نيز كعب : نام چندين صحابى و تابعى .

كعب

(
ka'b
) م . ع . كعب الاناء كعبا ( از باب فتح ) : پر كرد آن آوند را . و كعب الثدى : برآمد پستان .

كعب

(
ka'b
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آن طرف از هر ظرفى كه به روى زمين قرار مىگيرد درصورتىكه هموار و برابر باشد . و آن جزء از انسان و ديگر حيوانات كه در وقت نشستن ملاصق زمين مىشود . و باصطلاح حساب : حاصل ضرب جذر در مجذور . و باصطلاح جبر و مقابله : مرتبهء سيوم از ضرب چه مرتبهء اول را شيئى و مرتبهء دوم را مال و مرتبهء سيوم را كعب نامند مثلا عدد سه را كه شيئى فرض كرديم چون در سه ضرب كنيم مال حاصل مىشود كه عدد نه باشد و چون مال يعنى نه را در سه ضرب كنيم بيست و هفت حاصل مىشود كه كعب باشد . و كعب الغزال : نوعى
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2810 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )