كسرات
(
kasar t
) ا . ع . رجل ذو كسرات و هذرات : مردى كه در هر چيز مغبون شود .
كسرة
(
kasrat
) ا . ع . يك دفعه شكستن .
و حركت زير و كسره .
كسرة
(
kesrat
) ا . ع . پارهاى از چيز شكسته . ج : كسر (
kesr
) و (
kesar
) .
و نوع و هيئت شكستن .
كسرة
(
kosrat
) ا . ع . اسم است كسر را .
كسروى
(
kesraviyy
) و (
kasraviyy
) ص . ع . منسوب بكسرى يعنى خسروى .
كسرى
(
kasr
) ع . ج . كسير .
كسرى
(
kesr
) و (
kasr
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - خسرو را گويند . ج :
اكاسرة و كاسرة و اكاسر و كسور .
كسرى
(
kesri
) ا . پ . نام انوشيروان عادل . و نام هر يك از پادشاهان ايران .
كسرى
(
kesriyy
) ص . ع . منسوب بكسرى يعنى خسروى .
كسس
(
kasas
) ا . ع . خردى دندان و كوتاهى آن و برچسپيدگى آن در نبش ( و الفعل من سمع ) .
كسستگى
(
kosastagi
) ا . پ . گسستگى .
كسسته
(
kosaste
) ص . پ . گسسته .
كسط
(
kest
) ا . ع . داروئى كه قسط نيز گويند . و عدالت .
كسطال
(
kast l
) و كسطان (
kast n
) و كسطل
(
kastal
) ا . ع . غبار و گرد خاك .
كسع
(
kas '
) م . ع . كسعه كسعا ( از باب فتح ) : بدست و يا بپيش پاى زد بر دبر آن و راند آن را . و كسعت الناقة :
بدرون پايها برد آن ماده شتر دنب خود را .
و كسعت الظبية كذلك . و يق : اتبع فلان ادبارهم و يكسعهم بالسيف اى يطردهم . و وردت الخيول يكسع بعضها بعضا . و كسعت الناقة بغبرها : باقى گذاشتم از شير آن ماده شتر در پستانش و خواستم كه شير آن زياد گردد و يا آب سرد زدم بر پس آن ماده شتر تا شير را باز گرداند در پشت خود و اين كار را جهة بسيار شدن شير آن در سال آينده كنند . و كسعه بماساءه : در پس سخن بسخنى رنجانيد او را .
كسع
(
kos '
) ع . ج . اكسع و كسعاء .
كسع
(
kasa '
) ا . ع . سپيدى گرداگرد ثنهء اسب يعنى مويهاى آونگان بر بالاى پيوندگاه سم دست و يا پاى . و سپيدى زير دم كبوتر ( و الفعل من سمع ) .
كسع
(
kosa '
) ا . ع . ريزههاى نان . و نام گروهى از تازيان يمن .
كسع
(
kosa '
) ا . ع . ج . كسعة (
kos'at
) .
كسعاء
(
kas ' '
) ص . ع . مؤنث اكسع :
كبوتر مادهاى كه پرهاى زير دم آن سپيد بود .
كسعة
(
kos'at
) ا . ع . خجك سپيد در روى هر چيزى . و پرهاى سپيد در زير دم عقاب و ديگر مرغان . و ريزه نان . ج : كسع (
kosa '
) . و خر . و كره خر . و گاوكار .
و بنده و بدانجهت كه آنها را با عصا مىرانند .
و عطا و دهش . و ستورى كه براى شير به كسى انعام كنند . و نام بتى .
كسعوم
(
kos'um
) ا . ع . بلغت حمير :
خر و حمار .
كسعى
(
kos'iyy
) ص . ع . منسوب بگروه كسع از اهل يمن . و منه المثل : ندامة الكسعى .
كسف
(
kasf
) م . ع . كسفه كسفا ( از باب ضرب ) : بريد آن را . و كسف عرقوب البعير كذلك . و كسف الثوب :
پاره كرد و بريد جامه را . و كسفت حاله :
بد گرديد حال او . و كسف فلان طرفه :
نگونسار كرد فلان چشم خود را . و كسف وجهه : ترشروى شد . المثل ، دربارهء بخيل ترشروى گويند : اكسفا و امساكا . و كسفت الشمس كسوفا : گرفته شد آفتاب . و كذلك : القمر . و كسف القمر و الشمس و الوجه كسوفا : متغير شد ماه و آفتاب و روى . و كسف الله الشمس و القمر كسفا : گرفته گردانيد خداى آفتاب و ماه را ( لازم و متعدى ) . و كسفت الشمس النجوم كسفا : غالب آمد نور آفتاب بر ستارهها و ديده نشدند . و قول جرير : « الشمس طالعة ليست بكاسفة - تبكى عليك نجوم الليل و القمرا » اى الشمس فى حال طلوعها و بكائها عليك ليست تكسف النجوم و القمر لعدم ضوئها .
كسف
(
kasf
) ا . ع . باصطلاح عروض :
افگندن حرف متحرك را كه آخر جزو باشد يعنى مفعولات را مفعولن كردن .
كسف
(
kesf
) و (
kesaf
) ع . ج . كسفة (
kesfat
) .
كسفة
(
kesfat
) ا . ع . پاره و قطعهء از هر چيزى . يق : اعطنى كسفة من ثوبك :
بده به من قطعهاى از جامهء خود . ج : كسف (
kesf
) و (
kesaf
) . و ج ج : اكساف و كسوف . و گفتهاند : كسف و كسفة بيك معنى است و من قرا قوله تعالى : كسفا (
kesfan
) من السماء جعله واحدا و من قرا : كسفا (
kesafan
) جعله جمعا .
كسك
(
kasak
) ا . پ . قليهء گوشت . و پرندهاى سپيد و سياه كه عكه نيز گويند . و كلوخ و پارهاى از خشت و از ديوار شكست خورده .
كس كار
(
kas - k r
) ا . پ . مردم باكاره و كاردان و كار آزموده و كار آمد . و كس كار داشتن : مردم كارى داشتن .
كسكاس
(
kask s
) ا . ع . كوتاه بالاى