تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2755

مساهمون:

ص٢٧٥٥

كبداد

(
kabd d
) ا . پ . به زبان مردم شيراز : قسمى از غارچ .

كبدة

(
kabdat
) ا . ع . مهرهء دوستى و محبت .

كبر

(
kabr
) ا . پ . به زبان پهلوى : خفتان جنگ .

كبر

(
kabr
) م . ع . كبره بسنة كبرا ( از باب نصر ) : يك سال بزرگتر است از وى .

كبر

(
kebr
) ا . ع . گناه بزرگ . و رفعت و بلندى در شرف و عظمت . و بزرگ منشى .

كبر

(
kebr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تكبر و خود بينى و بزرگ منشى و غرور و نيوتور .

كبر

(
kebr
) و (
kobrr
) ا . ع . بزرگى و شرف . و معظم چيزى . قوله تعالى :
وَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ
.

كبر

(
kobr
) م . ع . كبر كبرا و كبرا و كبارة . مر . كبارة (
kab rat
) .

كبر

(
kobr
) و (
koborr
) ا . ع . كبر القوم : كلان و بزرگتر قوم . و اول شخص در خويشاوندان . و نزديكتر از خويشان برئيس طايفه . و كبر القوم كذلك .

كبر

(
kabar
) ا . پ . رستنى كه در سركه پرورده كنند و خورند و در داروها به كار برند و بتازى اصف گويند .

كبر

(
kabar
) ا . ع . طبل . و رستنى كه در سركه پرورده كنند و خورند و به اين معنى اخير مأخوذ از فارسى مىباشد . ج : اكبار و كبار .

كبر

(
kebar
) م . ع . كبر الصبى كبرا و مكبرا ( از باب سمع ) : كلانسال گرديد آن كودك . و كبر كبرا و كبرا و كبارة . مر . كبارة .

كبر

(
kebar
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بزاد برآمدگى . و بلند سالى . و كبرسن : بلند سالى و كلانسالى و فزونى سال . و كبر جثه : بزرگى و كلانى جثه .

كبر

(
kobar
) ع . ج . كبرى (
kobr
) .

كبراء

(
kabr '
) ص . ع . شاة كبراء : گوسپندى كه در گوشهاى وى خالهاى سپيد باشد .

كبراء

(
kobar '
) ع . ج . كبير .

كبربا

(
kabar - b
) ا . پ . آش كبر .

كبرة

(
kabrat
) و (
kaborat
) ا . ع . بزرگ سالى . يق : علت فلانا كبرة : يعنى بزرگ سالى آمد فلان را و كلانسال گرديد . و كذلك : علت فلانا كبرة .

كبرة

(
kebrat
) ا . ع . گناه بزرگ و سترك . و غرور و تكبر . و كبرة القوم : كلانتر قوم و نزديكتر آنها بجد اعلا .

كبرة

(
kebrat
) ص . ع . فلان كبرة ولد ابويه : فلان بزرگتر و كلانتر فرزندان پدر و مادر است ، مذكر و مؤنث و واحد و جمع در وى يكسان است .

كبرة

(
kabarat
) ا . ع . واحد كبر يعنى يك دانه كبر ترشى .

كبرة

(
kobarrat
) ا . ع . كبرة القوم : كلان تر قوم و نزديكتر آنها بجد اعلا .

كبرتة

(
kabratat
) م . ع . كبرت بعيره كبرتة : گوگرد ماليد بر شتر خود .

كبرثل

(
kabarsal
) ا . ع . خبز دوك نر و گوه گردان . و بچهء گوه گردان .

كبرد

(
kabard
) ا . پ . نام پهلوانى .

كبرك

(
kabarak
) ا . پ . گياهى خاردار .

كبروا

(
kabar - v
) ا . پ . آش كبر .

كبره

(
kabre
) ا . پ . خفتان كه در جنگ پوشند .

كبرى

(
kobr
) ص . ع . مؤنث اكبر يعنى بزرگتر . ج : كبر (
kobar
) و كبريات (
kobaray t
) .

كبرى

(
kobr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - از اعلام زنان است و باصطلاح منطق : جزء ثانى از قضيه را كبرى گويند چه هميشه كليت در وى ثابت است چنان كه گويند : العالم متغير و كل متغير حادث ، جزء اول را كه « العالم متغير » باشد صغرى نامند و جزء دوم را كه « كل متغير حادث » بود كبرى .

كبريا

(
kebriy
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عظمت و بزرگى و جلال . و غرور و تكبر و بزرگ منشى . و قوت و اقتدار .

كبرياء

(
kebriy '
) ا . ع . بزرگ منشى و عظمت و بزرگى ، و از صفات مخصوص به خداوند عالم جل شأنه مىباشد .

كبريات

(
kobaray t
) ع . ج . كبرى . (
kobr
) .

كبريائى

(
kebriy 'i
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عظمت خداوندى .

كبرية

(
kabariyyat
) ا . ع . طعامى كه با كبر سازند .

كبريت

(
kebrit
) ا . ع . گوگرد . و طلا . و ياقوت سرخ . و هر چيز كمياب كه بدشوارى تحصيل شود . گويند : اعز من الكبريت الاحمر .

كبريت

(
kebrit
) ص . ع . ذهب كبريت : زر خالص .

كبريت

(
kebrit
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گوگرد . و كبريت احمر : گود كرد سرخ . و نيز كبريت : چوب كوچك باريك و نازكى كه در نوك آن گوگرد باشد . و كبريت فرنگى : كبريتى كه نوك گوگردى آن را فرو برده‌اند در يك خميرى از فسفر و كلرات پتاس و بواسطهء اصطكاك آتش مىگيرد .

كبريتى

(
kebriti
) ص . پ . منسوب بكبريت و گوگرد . و هر چيز كه برنگ گوگرد باشد .

كبس

(
kabs
) م . ع . كبس البئر و النهر كبسا ( از باب ضرب ) : به خاك انباشت چاه و جوى را . و كبس راسه : سر بگريبان فرو كشيد و پنهان كرد سر را زير جامه .