عمج
(
amaj
) و (
ommaj
) ا . ع . مار .
عمد
(
amd
) ا . ع . كوشش . و نيك راست .
و يقين و بىگمانى . و فعلته عمدا على عين و فعلته عمد عين يعنى بجد و يقين كردم آن كار را . وادى عمد :
نام رود بارى در حضرموت .
عمد
(
amd
) م . ع . عمده عمدا ( از باب ضرب ) : ايستاده كرد آن را بستون و ستون نهاد آن را . و عمد المرض فلانا :
گران و سست گردانيد بيمارى فلان را .
و عمد الشيئ : افگند آن چيز را . و عمد فلانا : زد فلان را بعمود . و عمد زيدا :
زد بر عمود بطن زيد يعنى بر پشت او . و عمد عمروا : اندوهگين ساخت عمرو را . و عمدت الشيئ و له و اليه : قصد و آهنگ كردم آن چيز را . و نيز عمد : گرانبار كردن وام كسى را . و دردناك نمودن .
عمد
(
amd
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - قصد و آهنگ . و بطور اختيار و اراده ضد سهو و خطا . و بعمد : به اختيار . و بطور عمد : بطور قصد و آهنگ . و عمد كردن :
بطور اختيار و از روى قصد و آهنگ كارى كردن .
عمد
(
amad
) ا . ع . ج . عمود .
عمد
(
amad
) ا . ع . چوبهاى بهم بسته كه بدان از دريا و نهر عبور نمايند . و آماس .
و جراحت . و ورم تن و بدن .
عمد
(
amad
) م . ع . عمد عمدا ( از باب سمع ) : خشم گرفت . و عمد بالشيئ :
چسبيد به آن چيز و لازم شد آن را . و عمد البعير : آماسيده و ريمناك گرديد داخل كوهان آن شتر از سوارى در حالتى كه ظاهر آن بىعيب بود . و عمد الثرى : تر كرد خاك را باران چندانكه چون قدرى از آن را برگيرند بسته و بهم چسپيده باشد . و نيز عمد الثرى :
تر گشت خاك ( لازم و متعدى ) . و عمدت اليتاه من الركوب : آماسيد سرين وى از سوارى و كشيده و مختلج گرديد . و انا اعمد منه يعنى در شگفتم از وى .
عمد
(
amed
) ص . ع . خاكتر . و بعير عمد : شترى كه درون كوهانش از سوارى مجروح و خسته باشد . و فلان عمد الثرى فلان بسيار نيكوئىكننده و بسيار احسان است .
عمد
(
omod
) ع . ج . عمود .
عمد
(
ommod
) ا . ع . جوان پر از جوانى .
عمدا
(
amdan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - به قصد و بعمد و بطور اراده و اختيار .
عمدان
(
omd n
) ا . ع . رسيل و پيغام بر لشكر .
عمدان
(
ommad n
) ا . ع . بلند بالا .
عمدانى
(
ommod niyy
) ا . ع .
جوان پر از جوانى .
عمدة
(
omdat
) ا . ع . آنچه بر آن تكيه كنند . و آنكه بر وى تكيه نمايند . و آنكه بوى كار سپارند . و رسيل لشكر .
عمدة
(
amedat
) ص . ع . مؤنث عمد .
عمدة
(
ommodat
) ا . ع . زن جوان پر از جوانى .
عمده
(
omde
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - بزرگ و كلان . و اصلى . و قيمتى و گرانبها . و مهم . و كار مهم .
عمر
(
amr
) ا . ع . دين و ملت . و گوشوارهء بالائين يعنى آويزهء بالاى گوش . و هر درازى ميانهء دو دندانهء سير . و درخت دراز . و نخل السكر .
و نوعى از خرماى نيك جيد .
عمر
(
amr
) م . ع . عمره الله عمرا ( از باب نصر ) : دير داراد او را خداى و زندگانى دراز بوى دهاد . و عمر المال عمرا و عمارة ( از باب نصر و سمع و كرم ) : بسيار زياد و وافر گرديد مال . و عمر المنزل باهله عمرا ( از باب نصر ) : آبادان گرديد آن منزل باهل خود . و عمر المنزل اهله : سكنا گزيدند اهل آن منزل در وى و اقامت كردند . و عمر الدار : بنا كرد آن خانه را . و عمر عمرا و عمارة . مر .
عمارة .
عمر
(
amr
) و (
omr
) ا . ع . گوشت ميان دندانها . و گوشت بن دندان . ج : عمور .
و قولهم : اطال الله عمرك و عمرك :
دراز كند خداى عمر و زندگانى تو را . و در قسم گويند : لعمر الله و يا لعمر الله ( بضم را ) و عمر الله و يا عمر الله ( بفتح را ) و عمرك الله ( نيز بفتح را ) و معنى لعمر اللّه يعنى سوگند مىخورم ببقا و دوام خدا و معنى عمرك اللّه يعنى سوگند مىخورم باقرار تو مر بقاى خدا را . و گاه در دعا گويند : عمرك يعنى سؤال مىكنم درازى زندگانى تو را .
عمر
(
amr
) و (
omr
) م . ع . عمر الرجل عمرا و عمرا و عمارا و عمارة ( از باب نصر و سمع و ضرب ) :
دير ماند و زيست آن مرد .
عمر
(
amr
) و (
omr
) و (
omor
) ا . ع .
زندگانى و حيوة . ج : اعمار .
عمر
(
omr
) ا . ع . مسجد و عبادتگاه ترسايان و كنيسه . و بيعت .
عمر
(
omr
) ا . پ . مأخوذ از تازى - حيوة و زندگانى . و مدت حيوة و زندگانى .
و عمر ابد : زندگانى جاويد و دائمى . و عمر دراز : زندگانى طولانى . و عمر در سر شدن : به آخر رسيدن زندگى . و عمر فرسا : زندگى ناپايدار و فانى . و عمر كردن : زيستن و زندگى كردن . و عمرور شدن : زندگى بسيار بهم رسانيدن