تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1982

مساهمون:

ص١٩٨٢

ش

ش

(
cin
) ا . پ . حرف شانزدهم از الفباى ما پارسيان و حرف سيزدهم از الفباى ابتثى و حرف بيست و يكم از الفباى ابجدى و آن را شين تلفظ كنند و شين منقوطه و شين معجمه و شين قرشت نيز نامند و در حساب جمل سيصد باشد . و در زبان پارسى حرف ش گاه به ت بدل گردد مانند بخش و بخت و گاه به ج مانند كاش و كاج و گاه به چ مانند پاشان و پاچان و گاه به غ چون شنج و غنج بمعنى جوال و گاه به ل مانند اسپگوش و اسپگول بمعنى اسپغول و اسفرزه و گاه به ه مانند آماش و آماه بمعنى ورم و بيشتر حرف ش را به س بدل كنند مانند شما و سما و شار و سار . بعضى از تازيان پس از كاف خطاب مؤنث درصورتىكه ساكن باشد حرف ش ايراد كنند تا مشتبه بكاف مذكر ساكن نگردد مثلا در عليك و بك و اكرمتك درصورتىكه كاف ساكن باشد عليكش و بكش و اكرمتكش گويند و همچنين بجاى كذاك كذاكش تلفظ نمايند و اين جماعت ترك ش را علامت مذكر قرار مىدهند يعنى در مذكر عليك و در مؤنث عليكش مىگويند و بسيارى از مردم اسد و تميم بجاى كاف مؤنث در حالت وقف ش قرار مىدهند مثلا بجاى حرك اى فرجك حرش مىگويند و نيز در وصل مانند وقف ش ايراد مىنمايند و بجاى انك و عليك و بك انش و عليش و بش مىگويند . و نادت اعرابية : تعالى الى مولاش يناديش اى الى مولاك يناديك . و قال بعضهم فعيناش عيناها و جيدش جيدها سوى ان عظم الساق منش دقيق .

شا

(
c
) ا و ص . پ . شاه . و جا و مكان . و شاد و مسرور . و بمعنى چاى تركى يعنى رودخانه .

شأ

(
ca '
) ا . ع . كلمه‌ايست كه بدان خر و گوسپند را زجر كنند .

شاء

(
c '
) ا . ع . گوسپند . و ج . شاة .

شاب

(
c b
) ا . پ . زاج و زاگ . و شاب رومى : فلفل سفيد .

شاب

(
c b
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مرد جوان .

شاب

(
c bb
) ص . ع . مرد جوان . ج : شباب و شبان و اشباب و شببة . الحديث سيد اشباب اهل الجنة . و نيز شاب : گوسپند و گاو نر يك ساله .

شاباش

(
c - b c
) ا . پ . زرى كه نثار كنند و بمطربان و رقاصان و بازندگان دهند .

شاباش

(
c - b c
) پ . كلمهء تحسين يعنى شادباش .

شاباشى

(
c - b ci
) ا . پ . آفرين و تحسين و تعريف .

شابانج

(
c b naj
) ا . ع . مأخوذ از شابانك فارسى و بمعنى آن .

شابانك

(
c b nak
) ا . پ . داروئى كه در صرع استعمال كنند و در مصر برنوف گويند .

شابة

(
c bbat
) ص . ع . زن جوان . ج : شواب .

شابر

(
c ber
) ص . ع . رجل شابر الميزان : مرد دزد .

شابران

(
c bar n
) و (
c bor n
) ا . پ . نام دربندى از ولايت شروان . و نام شهرى در آن ولايت .