تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1977

مساهمون:

ص١٩٧٧
كه گنج كاوس نيز گويند . 18 ) گنج سوخته . 19 ) كين ايرج . 20 ) كين سياوش . 21 ) ماه بر كوهان . 22 ) مشك دانه . 23 ) مروا اى نيك . 24 ) مشك مالى . 25 ) مهربانى كه مهرگانى نيز گويند . 26 ) ناقوسى . 27 ) نوبهارى . 28 ) نوشين باده . 29 ) نيمروز . 30 ) نخچيرگانى . و شيخ نظامى ساز نوروز و غنچهء كبگ درى را اضافه كرده و سى و دو لحن گفته .

سيلخيز

(
sayl - xiz
) ص . پ . موضعى كه سيل از آنجا روان مىشود . و چشم گريان .

سيلرام

(
silr m
) ا . پ . نام فرشتهء موكل بر ابر و بخار .

سيلران

(
sayl - r n
) و

سيل ريز

(
sayl - riz
) ص . پ . ابرى كه مانند سيل آب مىريزد .

سيلق

(
saylaq
) ا . ع . ماده شتر شتاب .

سيلك

(
silak
) و (
silok
) ا . پ . كرمك گندم‌خوار . و زردى غله‌زار .

سليگاه

(
sayl - g h
) ا . پ . محل سيل . و دنيا .

سيله

(
sile
) ا . پ . گله و رمه . و سيلى و تپانچه .

سيله

(
sile
) ا . پ . - مأخوذ از هندى - قسمى از بافتهء پنبه‌اى كه شيله نيز گويند .

سيلى

(
sili
) ا . پ . پشت گردنى يعنى زدن با انگشتان راست كرده و بهم چسبانيده بر پشت گردن مجرمان و گناهكاران و بىادبان و تپانچه . و سيلى خوردن : وارد آمدن پشت گردنى بر كسى . و سيلى زدن : پشت گردنى زدن كسى را .

سيلى خواره

(
sili - x re
) ص . پ . كسى كه غالبا سيلى مىخورد .

سيلى زده

(
sili - zade
) ص . پ . تپانچه زده .

سيلى زننده

(
sili - zanande
) ا . پ . كسى كه سيلى مىزند و تپانچه مىزند .

سيم

(
saym
) ا . پ . چوبى كه برزگران بر دو طرف آن چوبى كه بر گردن گاو زراعت گذارند بندند .

سيم

(
sim
) ا . پ . فلز قيمتى سفيد رنگ كه نقره نيز گويند و در طبيعت زمين نقره يا بطور خلوص موجود است و يا مخلوط و ممزوج با ساير فلزات از قبيل سرب و انتيمون و گوگرد و جز آن و وزن مخصوص نقره 104 مىباشد و در صنايع جهة آنكه نقره صلب‌تر گردد كمى مس در آن ذوب مىكنند و به همين جهة است كه نقرهء مسكوك داراى كمى مس است . و نيز سيم : رمز و ايما و اشاره . و تار فلزى سازها . و نام ماهى دم‌دار كه شيم نيز گويند . و نام رودخانه‌اى كه اين ماهى را در آنجا صيد مىكنند . و سيم سوخته : اكسيد نقره . و نقرهء پاك و خالص و نرم . و سيم سيه : نقرهء به دو پست عيار . و سيم گاورس‌دار : ماه . و ستارگان . و سيم ماهى : فلس ماهى . و سيم مجبول و يا سيم مجعول : عين و چشم . و سيم مذاب : آب صاف . و شراب صاف .

سئم

(
saem
) ص . ع . رجل سئم : مرد ملول بستوه آمده .

سيم

(
siyam
) ع . ج . سامة .

سيم

(
siyom
) ص . توصيفى عددى . پ . چيزى كه در مرتبهء سى واقع شود .

سيما

(
sim
) ا . پ . چهره و روى و صورت . و پيشانى و ناصيه . و ديدار و هيئت و شكل و پيكر . و شباهت و مشابهت . و رنگ روى و رنگ پيكر . و سما سيما : آسمانى چهره . و ملك سيما : كسى كه روى آن بفرشته ماند .

سيما

(
sim
) ا . ع . نشان و علامت .

سيما

(
sim
) و (
siyyam
) ع . كلمهء مركب از سى و از ما يعنى خصوصا و على الخصوص . و نيز بمعنى مثل و مانند .

سيماء

(
sim '
) ا . ع . نشان و علامت .

سيماب

(
sim - b
) ا . پ . جيوه و زيبق . و بدخواه . و خيره و بىحيا . و سيماب آتشين : آفتاب و خورشيد . و سيماب شدن : بيقرار شدن . و گريختن . و ناپديد گشتن .

سيماب بار

(
sim - b - b r
) ص . پ . گريان و اشك ريزان .

سيماب پا

(
sim - b - p
) ص . پ . مردم گريز پا مانند غلام . و كودكى كه از مكتب گريزد .

سيماب جلوه

(
sim - b - jalve
) ص . پ . آزرده . و آشفته و بىآرام .

سيماب چشمه

(
sim - b - cacme
) ا . پ . اشك .

سيماب در گوش

(
sim - b - dar - guc
) ا و ص . پ . كر و آنكه گوش وى چيزى نشنود . و كرى .

سيماب دل

(
sim - b - del
) ص . پ . جبان و ترسو .

سيماب ريز

(
sim - b - riz
) ص پ . شمشير براق و مواج دمشقى .

سيماب‌گون

(
sim - b - gun
) ص . پ . شمشير براق و تابان .

سيمابى

(
sim - bi
) ص . پ . هر چيز كه برنگ سيماب باشد .

سيماذه

(
sim ze
) ا . پ . سمباده و نوعى از سنگ كه بدان صيقل كنند .

سيماك

(
sim k
) ا . پ . نام غلامى .

سيم اندام

(
sim - and m
) ص . پ . آنكه اندام وى سپيد و تابان باشد .

سيم اندود

(
sim - andud
) ص . پ . مفضض و هر چيز اندوده شدهء از نقره .