تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1959

مساهمون:

ص١٩٥٩
ديوچه و كرمكى كه در پشم و طعام افتد . و نام شهرى در اهواز . و شهرى در مغرب و هو السوس الاقصى . و قولهم العيال سوس المال يعنى همچنان كه ديوچه حبوبات را فانى مىسازد عيال هم كم‌كم مال را فانى و نابود مىنمايد . و الفصاحة من سوسه اى من طبعه . و فلان من سوس صدق اى من اصل صدق .

سوس

(
savas
) ا . ع . بيمارى كه در سرين ستور عارض مىشود .

سوس

(
savas
) م . ع . ساست الشاة سوسا ( از باب نصر ) : بسيار كنه شد آن گوسپند . و ساس الطعام سوسا ( از باب نصر ) و سوس الطعام ( از باب سمع ) و سيس الطعام ( مجهولا ) : كرمك افتاد در طعام . و نيز سوس : مبتلا شدن ستور ببيمارى سرين ( و الفعل من سمع ) .

سوسبا

(
suseb
) و

سوسبار

(
suseb r
) ا . پ . بلغت زند اسب و فرس .

سوسپند

(
suspand
) ا . پ . يك نوع گياهى كه چون ساقهء آن را بشكنند شيرهء سپيدى مانند شير از وى خارج گردد و آن را در خضاب ها به كار برند .

سوسة

(
susat
) ا . ع . واحد سوس يعنى يك ديوچه . و نام شهرى به مغرب در ساحل دريا .

سوس زده

(
sus - zade
) ص . پ . كرم خورده و ديوچه خورده .

سوسك

(
susk
) ا . پ . جانوركى شبيه بجعل كه بيشتر در حمام متكون مىگردد .

سوسك

(
susk
) ا . پ . پرنده‌اى كه تيهو گويند .

سوسمار

(
susm r
) ا . پ . نوعى از چلپاسه و بزرگتر از آن و رنگ ان سبز و سرش مشابه سر مار و مانند كورموش زمين را سوراخ مىكند و بتازى ضب گويند و چربى آن را زنان جهة فربه شدن به بدن مىمالند . و تمساح و خوك دريائى .

سوسن

(
savsan
) ا . ع . سوسن .

سوسن

(
susan
) ا . پ . گياهى بصلى از طايفهء زنبق و داراى چهار قسم : سوسن آزاد كه گلشن سفيد است و سوسن ازرق گلش كبود و سوسن خطائى گلش زرد و سوسن آسمانگونى كه گلش الوان زرد و سفيد و كبود و بيخش را ايرسا نامند . و نيز درخت چلغوزه را كه بتازى صنوبر الكبار گويند سوسن نامند .

سوسنبر

(
susanbar
) ا . پ . سيسنبر .

سوسنة

(
savsanat
) ا . ع . واحد سوسن .

سوسن زبان

(
susan - zab n
) ص . پ . عاجز در تكلم يعنى آنكه زبان وى مانند برگ سوسن است . و نيز فصيح و زبان‌آور يعنى آنكه زبان وى مانند گل سوسن و داراى همه قسم تكلم و تلفظ مىباشد .

سوسن گوش

(
susan - guc
) ص . پ . اسبى كه گوش آن به شكل گل سوسن باشد .

سوسنى

(
susani
) ص . پ . منسوب بسوسن . و كبود رنگ .

سوسه

(
suse
) ا . پ . سوس و كرمكى كه در گندم افتد و آن را ضايع كند .

سوسى

(
susi
) ا . پ . پارچه‌اى كه از ابريشم و پنبه بافند .

سوصنا

(
susann
) ا . ع . نام زنى از بنى اسرائيل كه بزرگان قوم وى را مقصر كرده و دانيال پيغمبر او را نجات داد .

سوط

(
savt
) ا . ع . تازيانه . و نصيب و بهره . و سختى . و ساقهء گندنا كه گل به روى آن است . ج : اسواط و سياط . و قوله تعالى :
فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذابٍ
اى نصيب عذاب و يق شدته . و جاى فراهم آمدن آب و فضله . و بقيهء از چاه . و كار . يق : ما يتعاطيان سوطا واحدا اى امرا واحدا . و سوط باطل : گردى كه از روزن در آفتاب پيدا آيد .

سوط

(
savt
) م . ع . ساطه سوطا ( از باب نصر ) : تازيانه زد او را . و نيز سوط : آميختن چيزى به چيزى در ظرفى و با دست بهم زدن تا خوب آميخته گردد .

سوطان

(
savat n
) م . ع . ساطت نفسى سوطانا ( از باب سمع ) : برجست دل من .

سوطرة

(
savtarat
) م . ع . سوطر عليهم سوطرة : برگماشته شد بر ايشان و چيره گرديد و غالب شد .

سوع

(
sav '
) ا . ع . جانب از هر چيز . و آرامش . و ثلث از شب . و يك جزء از زمان . يق : جاء بعد سوع من الليل اى بعد هدء يعنى پس از آرامى شب .

سوع

(
sav '
) م . ع . ساعت الابل سوعا ( از باب نصر ) : بر سر خود چريدند آن شتران و بىكار ماندند .

سوعاء

(
sav ' '
) ص . ع . ساعة سوعاء : زمان سخت مثل ليلة ليلاء .

سوعاء

(
sova '
) ا . ع . مذى يا ودى .

سوغ

(
savq
) ا . ع . هر دو بچه‌اى كه پشت سر همديگر زاده شده باشند سوغ‌اند مر يكديگر را . يق : هذا سوغ هذا و مذكر و مؤنث در آن يكسان است .

سوغ

(
savq
) م . ع . ساغ الشراب سوغا و سواغا و سوغانا ( از باب نصر ) : آسان بگلو فرو شد آن شراب . و سغت الشراب : آسان بگلو فرو بردم آن شراب را ( لازم و متعدى ) . و ساغ له ما فعل : روا شد آنچه كرد آن را و در اين