سمك
(
samak
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ماهى . و ماهى فرضى كه گويند زمين روى آن قرار گرفته چنان كه گويند : از سمك تا سما .
سمك
(
samok
) ا و ص . پ . رعنا و بىعقل و بىهنر . و رعنائى و بىعقلى و بىهنرى .
سمك
(
somok
) ع . ج . سماك .
سمكار
(
semk r
) و (
semg r
) ا . پ .
نام شهرى از بدخشان .
سمكة
(
samakat
) ا . ع . واحد سمك يعنى يك ماهى . و برجى در آسمان . و نام مردى .
سمكور
(
samkur
) ا . پ . نام جائى .
سمل
(
saml
) م . ع . سمل الحوض سملا ( از باب نصر ) : پاك كرد حوض را از گل و لاى . و سمل بينهم : صلح كرد ميان آنها . و سملت الدلو : گل و لاى آورد دول با اندك آب . و سمل عينه : كور كرد چشم او را . و سملت عينه ( مجهولا ) :
دعاى بد است يعنى كور باد چشم او .
سمل
(
samal
) ع . ج . سملة و سملة .
سمل
(
samal
) و (
samel
) ص . ع .
ثوب سمل : جامهء كهنه . و كذا ثوب سمل .
سملاج
(
semmel j
) ا . ع . عيدى مر ترسايان را .
سملاخ
(
saml x
) ا . ع . گياه خاردارى كه نصى نيز گويند .
سملاخ
(
seml x
) ا . ع . سوراخ گوش .
و ريم گوش كه به فارسى زهو گويند .
سملان
(
soml n
) ا . ع . سملان النبيذ :
بقيهء نبيذ .
سملة
(
somlat
) ا . ع . اشك چشم كه از شدت گرسنگى برآيد كانه يسمل العين .
سملة
(
samalat
) ص . ع . ثوب سملة :
جامهء كهنه .
سملة
(
samalat
) و (
somlat
) ا . ع .
اندك آب باقى ماندهء در بن خنور . و گل و لاى و بقيهء آب در بن حوض . و آب اندك .
ج : سمل و سمال و سمول و اسمال .
سملج
(
samlaj
) ص . ع . رجل سملج الذكر : مرد دراز و گرد نره .
سملج
(
samallaj
) ا . ع . مرد سبك و خفيف . و شير شيرين . و تير باريك و سبك .
و يك نوع گياهى كه شتر خورد .
سملجة
(
samlajat
) م . ع . سملجته فى حلقى سملجة : آسان فرو بردم آن را در گلوى خود .
سملع
(
samalla '
) ا . ع . گرگ . و دربارهء شخص بد و خبيث گويند : انه لسملع هملع .
سملق
(
samlaq
) ا . ع . زمين هموار و برابر بىگياه . ج : سمالق .
سملكة
(
samlakat
) م . ع . سملك اللقمة : دراز كرد لقمه را در گردى و تدوير .
سملوخ
(
somlux
) ا . ع . سوراخ گوش .
و ريم گوش . و آنچه از شاخههاى گياه نصى برآورده شود .
سمم
(
somam
) ع . ج . سمة .
سمن
(
samn
) ا . ع . روغن . و مسكه .
ج : اسمن و سمون و سمنان .
سمن
(
samn
) م . ع . سمن الطعام سمنا ( از باب نصر ) : تر كرد طعام را بروغن .
و سمن القوم : طعام چرب خورانيد آن قوم را .
سمن
(
seman
) ا . ع . چربى . و فربهى .
سمن
(
seman
) م . ع . سمن سمانة و سمنا ( از باب سمع ) : فربه شد .
سمن
(
saman
) و (
soman
) ا . پ .
گل سه برگه و ياسمين .
سمنار
(
semn r
) ا . پ . نام بنائى معروف كه سه دير و خورنق را وى ساخته بود .
سمناك
(
samn k
) ا . پ . سماحت و بذل بضرورت و لزوم .
سمنان
(
semn n
) ا . پ . نام شهرى ما بين دامغان و خوار .
سمنان
(
somn n
) ا . ع . نام كوهى . و ج . سمن .
سمن بر
(
saman - bar
) ص . پ . كسى كه ياسمن در بر و آغوش گرفته و بوى خوش از وى برآيد .
سمن برگ
(
saman - barg
) ا . پ . برگ ياسمن .
سمن بناگوش
(
saman - bou - guc
) ص . پ . آنكه بناگوش وى بوى ياسمن دهد .
سمن بو
(
saman - bu
) و (
saman - bov
) ص . پ . معطر و خوش بوى مانند ياسمن .
سمن پيكر
(
saman - paykar
) ص . پ .
آنكه روى و رخسار وى بوى ياسمن دهد .
سمنة
(
somnat
) ا . ع . گياهى كه بسبب ستارههاى تابستان رويد و همواره سبز باشد .
و داروى فربهى و يا داروى فربهى زنان .
سمن چهره
(
saman - cehre
) ص . پ .
سمن پيكر .
سمن خد
(
saman - xad
) ص . پ . آنكه رخسار وى مانند ياسمن سپيد و خوشبوى باشد .
سمند
(
samand
) ا . پ . تير پيكان .
و نام قريهاى در سمرقند . و نام رنگى مايل بزردى مر اسب را . و سمند برق رفتار :
اسب سمندى كه مانند برق بدود .
سمند اسلار
(
samand - asl r
) ا . پ .
بطور افسانه نام حيوانى كه هر كه بر آن نظر كند بميرد .
سمندر
(
samandar
) و (
samander
) و (
samandor
) و
سمندل
(
samandal
) و
سمندور
(
samandur
) ا . پ . جانورى