تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1851

مساهمون:

ص١٨٥١
كبوتر . و سجح له بكلام : تعريض كرد مر او را بسخن .

سجح

(
sojh
) ا . ع . شاهراه و ميانهء آن . يق : خل له عن سجح الطريق اى عن وسطه . و نرم و آسان از هر چيزى . و اندازه . يق : بيوتهم على سجح واحد اى قدر واحد .

سجح

(
sojh
) ص . ع . ج . اسجح و سجحاء .

سجح

(
sajah
) م . ع . سجح سجحا و سجاحة . مر . سجاحة .

سجح

(
sojoh
) ا . ع . نرم و آسان . و شاهراه . و اندازه . و منه : بيوتهم على سجح واحد اى قدر واحد .

سجحاء

(
sajh '
) ص . ع . مؤنث اسجح . شتر مادهء تمام خلقت دراز پشت . ج : سجح .

سجحة

(
sojhat
) و (
sajhat
) ا . ع . سرشت و طبيعت .

سجد

(
sojd
) ص . ع . ج . اسجد و سجداء .

سجد

(
sajad
) ا . پ . سرماى سخت و شديد . و نام رودخانه‌اى .

سجد

(
sajad
) م . ع . سجدت رجله سجدا ( از باب سمع ) : آماسيد پاى او .

سجد

(
sojjad
) ع . ج . ساجد . و قوله تعالى :
وَ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً *
اى ركعا .

سجداء

(
sajd '
) ص . ع . مؤنث اسجد زن آماسيده پاى . ج : سجد .

سجدات

(
sajad t
) ع . ج . سجدة .

سجدة

(
sajdat
) ا . ع . يك بار سجده كردن . ج : سجدات . و نام يكى از سور قرآن مجيد . و نام آيه‌اى كه در آن سجده كردن واجب است . يق : قرأت آية السجدة و سورة السجدة .

سجدة

(
sejdat
) ا . ع . نوع و هيئت سجده كردن . يق : سجدة طويلة .

سجدة

(
sajdat
) و (
sejdat
) ا . ع . اسم است مر سجود را .

سجدة

(
sajdat
) و (
sejdat
) م . ع . سجد سجودا و سجدة و سجدة . مر . سجود .

سجده

(
sajde
) و (
sojde
) ا . پ . مأخوذ از تازى - پرستش و بندگى و عبادت . و مالش پيشانى بر زمين و به خاك افتادن براى پرستش خدا و يا تعظيم و تكريم پادشاه .

سجده‌گاه

(
sajde - g h
) ا . پ . محل عبادت و پرستش خدا و يكتمل و عبادتگاه و مزگت و مسجد و كنيسه و كليسيا و قبله و مانند آن .

سجر

(
sajr
) م . ع . سجر التنور سجرا ( از باب نصر ) : تافت تنور را و گرم كرد . و سجر النهر : پر كرد جوى را . و سجر الماء فى حلقه : ريخت آب را در حلق او . و سجرت الناقة سجرا و سجورا : بانگ كرد و ناليد آن ماده شتر . و سجر الكلب : ساجور بست آن سگ را .

سجر

(
sajar
) م . ع . سجرت العين سجرا ( از باب سمع ) : آميخته شد سپيدى آن بسرخى .

سجر

(
sojar
) ع . ج . سجرة .

سجراء

(
sajr '
) ص . ع . مؤنث اسجر . و عين سجراء : چشم سرخ شده و چشمى كه سپيدى آن با سرخى آميخته باشد .

سجراء

(
sojar '
) ع . ج . سجير .

سجرة

(
sojrat
) ا . ع . سرخى سپيدى آميخته . و گودال كوچكى كه بمدد آب باران پر شده باشد . ج . سجر (
sojar
) .

سجز

(
sajz
) و (
sejz
) ا . ع . نام مملكت سجستان .

سجزى

(
sajziyy
) و (
sejziyy
) ص . ع . منسوب بسجستان .

سجس

(
sajas
) ا . ع . هنگامه و غوغا .

سجس

(
sajas
) م . ع . سجس الماء سجسا ( از باب سمع ) : برگرديد آب و تيره شد .

سجس

(
sajes
) ص . ع . آب رنگ بر گرديده .

سجستان

(
sejest n
) ا . پ . نام مملكتى در مشرق ايران كه سيستان نيز گويند .

سجسج

(
sajsaj
) ا و ص . ع . زمين هموار خوش نه درشت و نه نرم . و ما بين طلوع فجر تا طلوع آفتاب . و هواى خوش نه سرد و نه گرم . الحديث فى صفة الجنة : و هواءها السجسج . و كذا ظل الجنة سجسج اى معتدل . و يوم سجسح : روز نه گرم و نه سرد .

سجع

(
saj '
) ا . ع . مقفى و يا موالات سخن بر حرف روى ج : اسجاع .

سجع

(
saj '
) م . ع . سجع سجعا ( از باب فتح ) : سخن با قافيه گفت . و سجعت الحمامة : بانگ كرد آن كبوتر . و سجعت الناقة : ناليد آن ماده شتر . و سجع ذلك المسجع : قصد كرد اين مقصد را و رفت به اين راه .

سجع

(
saj '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - موزونى سخن و مقفى بودن آن . و قافيه و سرداره .

سجع

(
sojja '
) ع . ج . سجوع .

سجع‌گو

(
saj'gu
) و (
saj ' - gov
) ص . پ . كسى كه سخن موزون و مقفى گويد .

سجف

(
sajf
) ا . ع . دو پرده كه با هم قرين باشند و ميان آنها فرجه بود . و هر جانب و كرانهء از هر درى كه آن را به دو پرده پوشيد باشند .