تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1575

مساهمون:

ص١٥٧٥
مخصوصى . و زيور زنان كه از نقرهء سپيد صاف سازند . و راه دراز . و حوض پر از آب . و حسن . و سپيدى . و ثور و گاو نر . و مرد پير . و نام شخصى . و نام اسبى .

ديسقوريدوس

(
disquridus
) ا . پ . طبيب يونانى كه در مائهء اول تاريخ ميلادى بوده و تأليفات چند در ادويهء نباتى داد .

ديسكى

(
daysak
) ا . ع . گلهء شتر مرغان و يا گلهء دواب .

ديسم

(
daysam
) ا . ع . روباه . و بچهء روباه از ماده سگ و يا بچهء گرگ از ماده سگ . و خرس و يا بچهء آن . و بچهء گرگ . و بچهء روباه . و چوزهء زنبور . و تاريكى . و سياهى . و مشفق . و رفيق كار . و گياهى كه آن را تاج - خروس گويند .

ديسمة

(
daysamat
) ا . ع . مورچه . و ذره .

ديسمه

(
disame
) ا . پ . موج و موجه .

ديس ناو

(
dis - n v
) و (
deys - n v
) ا . پ . نام كتاب مزدك كه در آن طريقهء مذهب خود را نوشته .

ديسه

(
dise
) ا . پ . شخص .

ديش

(
dic
) ا . پ . داد و دهش .

ديش

(
dic
) پ . كلمهء امر يعنى بدهش و بده او را .

ديش

(
dic
) ا . ع . خروس .

ديشب

(
di - cab
) م ف . پ . شب گذشته و شت پيش از امشب .

ديصان

(
dayas n
) م . ع . داص ديصانا ( از باب ضرب ) : كج شد و مايل گرديد از راه . و داصت الغدة : بهر سو رفت غده در زير انگشت دست حركت دهندهء آن و كذا كل ما تحرك تحت اليد . و داص فلان : شادمان گرديد فلان . و فرومايه شد و خوار گرديد پس از رفعت و عزت . و گريخت از جنگ .

ديضى

(
deyezz
) ص . ع . مشية ديضى : نوعى از رفتار با تكبر و ناز .

ديفال

(
dif l
) ا . پ . ديوار و جدار .

ديف رخش

(
dif - raxc
) ا . پ . نوائى از موسيقى .

ديفروجاس

(
difruj s
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - جسمى طلائى رنگ معدنى كه عبارت است از سولفور آهن و مرقشيشا نيز گويند .

ديفق

(
dayfaq
) ص . ع . ناقة ديفق : ماده شتر جهجهان و شتاب رو .

ديق

(
dayq
) م . ع . داقه ديقا ( از باب ضرب ) : كج و مايل كرد آن را تا بركشد .

ديقوع

(
dayqu '
) ا . ع . گرسنگى سخت كه درد سر آرد .

ديك

(
dik
) ا . ع . خروس . ج : ديوك و ادياك و ديكة . و گاهى بر ماكيان هم اطلاق كنند . و مشفق و مهربان . و بهار . و ديگ پايه ( يستوى فيه الواحد و الجمع ) . و تندى پس گوش اسب . و ديك ديك : كلمه‌ايست كه در خواندن مرغان خانگى استعمال كنند . و ديك الجن : جانورى كه در مرغزارها يافته شود . و لقب عبد السلام شاعر . و ديك الكرم : هدهد .

ديكة

(
dikat
) ا . ع . ماكيان .

ديكة

(
deyakat
) ع . ج . ديك .

ديكس

(
daykas
) و (
deyaks
) ا . ع . عدد بسيار از چارپايان و گوسپندان .

ديكساء

(
deyaks '
) و (
daykas '
) و (
dikas '
) ا . ع . گلهء بزرگ از گوسپندان و چارپايان .

ديك هندى

(
dike - hendi
) ا . پ . بوقلمون . و مرغ هندى .

ديگ

(
dig
) م ف . پ . دى و ديروز و روز پيش از امروز .

ديگ

(
dig
) ا . پ . ظرفى خواه مسين و يا گلين و يا سنگين كه در آن چيزى پزند . و تيان . و توپ بزرگ كه بدان گلوله بر قلعه اندازند . و چينه‌دان مرغان .

ديگ افزار

(
dig - afz r
) ا . پ . توابل و ادويه . و آنچه در ديگ طعام ريزند از نخود و كشمش و بادام و فلفل و دارچينى و قرنفل و زيره و جز آن . و ديگ بزرگ . و سرپوش ديگ .

ديگ انداز

(
dig - and z
) ا . پ . طباخ و آشپز .

ديگانه

(
dig ne
) ا . پ . سنگ پشت . و خارپشت .

ديگ اوزار

(
dig - avz r
) ا . پ . ديگ افزار .

ديگ بابرگى

(
dig - b bargi
) و ديگ‌بر (
dig - bar
) و ديگ برگى (
dig - bargi
) ا . پ . ديگ سفرى .

ديگ بر ديگ

(
digbardig
) ا . پ . ارسنيك و سم الفار .

ديگ بند

(
dig - band
) ا . پ . اياقچى و شاگرد آشپز .

ديگپاى

(
dig - p y
) ا . پ . سه پايه‌اى كه بر وى ديگ نهند .

ديگپايه

(
dig - p ye
) ا . پ . ديگپاى و سه پايهء آهنين . و ستاره‌اى در چنگ رومى .

ديگ پخت

(
dig - poxt
) ا . پ . هر غذائى كه در ديگ پخته باشند .

ديگجوش

(
dig - juc
) ا . پ . طعامى كه براى فقيران طبخ مىكنند .

ديگچه

(
dig - ce
) ا . پ . ديگ كوچك .

ديگدان

(
dig - d n
) ا . پ . سه پايه . و اجاغ و آتشدان .

ديگدان سرد

(
dig - d n - sard
) ص . پ . بخيل و لئيم .

ديگر

(
digar
) پ . ص . تعيينى كه بيان