تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1499

مساهمون:

ص١٤٩٩

دژواخ

(
dajv x
) ا . پ . درشتى و خشونت . و غلظت . و جلافت . و نقاهت از بيمارى .

دژوان

(
dajv n
) و (
dejv n
) ا . پ . حيرت . و تأسف و دريغ . و آه .

دژوند

(
dejvand
) ص . پ . بدكار و بد عمل و بىدين و ملحد .

دژه

(
daje
) و (
deje
) ص . پ . پر خشم و قهرآلود .

دژهخت

(
dejhoxt
) و دژهخت گنگ (
dejhoxt - gang
) ا . پ . بيت - المقدس . و بت خانه .

دژهرج

(
dejharj
) و (
dejhorj
) ا . پ . بيت المقدس . و بتكده .

دژه‌گير

(
daje - gir
) ا . پ . افزار آهنين كه بدان تشت و مانند آن را تراش مىدهند .

دژهم

(
dojham
) ا . پ . غده‌هاى پشت گوش و زير بغل و جز آن .

دژهوخت گنگ

(
dejhuxt - gang
) و دژهوست گنگ (
dejhust - gang
) ا . پ . بيت المقدس .

دژيپه

(
dajipe
) ا . پ . دژپيه .

دژينه

(
dajine
) ا . پ . درفش كفشگران .

دس

(
das
) ص . پ . شبه و مانند . و نيز بمعنى كلمهء اشارهء آن .

دس

(
das
) ا . پ . دست .

دس

(
das
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پنهان . و دس كردن : پنهان كردن .

دس

(
das
) و (
des
) ا . پ . - مأخوذ از هندى - عدد ده و عشره .

دس

(
dass
) ا . پ . دست .

دس

(
dass
) م . ع . دس الشيئى دسا ( از باب نصر ) : پنهان كرد و پوشانيد آن چيز را . و كذلك دس الشيئى فى التراب دسا و دسيسى . و دس المكر دسيسا : پنهان كرد مكر را . و دس البعير دسا : قطران ماليد بر آن شتر .

دساتج

(
das tej
) ع . ج . دستجة .

دساتير

(
das tir
) ع . ج . دستور .

دساتين

(
das tin
) ع . ج . دستان .

دسار

(
des r
) ا . ع . ميخ آهنين . و رشته و يا رسن از ليف خرما كه بدان تخته هاى كشتى را استوار كنند . ج : دسر و دسر .

دسارت

(
das rat
) ا . پ . سود و نفع نامشروع كه روا نباشد .

دساس

(
dass s
) ا . ع . يك نوع مارى خبيث و زهردار .

دساسة

(
dass sat
) ا . ع . سماروغ سفيد . و خراطين . و جانورى سپيد .

دسافن

(
das fen
) و دسافى (
dos f
) ع . ج . دسفان .

دسافين

(
das fin
) ع . ج . دسفان و دسفان .

دساكر

(
das ker
) ع . ج . دسكرة .

دسام

(
des m
) ا . ع . سرپوش شيشه و مانند آن . و آنچه بدان گوش و جراحت را استوار بندند .

دسة

(
dossat
) ا . ع . بازيچه‌اى مر كودكان عرب را .

دست

(
dast
) ا . پ . يد و آن جزء از بدن آدمى كه در منتها اليه بازو واقع شده و بدان چيزها را مىگيرد و مىدهد و يا آنكه شامل بازو و آرنج نيز مىگردد . و هر يك از دو اطراف پيشين چارپايان . و قبضه . و دستيج و دسته . و فايده و نفع . و فتح و نصرت و فيروزى و ظفر . و فرصت . و صدر و مسند ملوك و سلاطين و و اكابر . و قوت و قدرت و توانائى و تفوق . و مساوى و برابر . و يك طرز و يك روش و يك جنس و يك قسم و يك جور و يك بابت . و قاعده و قانون . و طرز و روش . و كرت و مرتبه و نوبت مانند يك دست ديگر اين كار را بكنيد يعنى يك مرتبه و نوبت ديگر . و دستور و وزير . و حرفت و پيشه . و اندازه . و زراع . و بازى سه تير . و يك بار باختن قمار . و هر چيز تمام كه داراى همهء لوازم باشد مانند يك دست رخت كه شامل مىشود از منديل تا شلوار را . و يك دست خانه كه از نشيمن و خوابگاه تا طويله شامل مىباشد و يكدست سلاح كه از خود تا موزهء آهنين بود . و مرغان شكارى مانند باز و باشه و چرغ و شاهين را يكدست نويسند مثل آنكه اسب را سر و شتر را نفر و فيل را زنجير نويسند . و از دست : فى الفور و در حال . و بدست آوردن : پيدا كردن و تحصيل كردن و يافتن . و ميسر شدن . و در دست دادن : غدر كردن و خيانت نمودن . و زير دست بودن : مطيع و فرمان بردار بودن . و دست از جان شستن : مأيوس شدن و نااميد گشتن . و دست از سر گرفتن : بىشفقتى نمودن و بىتوجهى كردن . و دست افتادن : يافته شدن و ميسر گشتن . و آموختن . و دريافتن و يافتن . و دست افشاندن : رقاصى كردن . و آشكارا و منتشر ساختن . و طبع نمودن . و ترك كردن چيزى را . و دست آمدن : پيدا شدن و حاصل گشتن . و عمل آمدن . و صادر گشتن . و دست امر : صدر و مسند وزارت و مسند حكومت . و دست انداختن : شنا كردن و شناورى نمودن . و مسخره كردن . و دست ببرد يعنى او غلبه كرد و تفوق يافت و فتح نمود . و دست بدندان كندن و يا دست بدندان گزيدن : حسرت و تأسف خوردن و ندامت و پشيمانى داشتن . و دست برآوردن : دعا كردن . و شفاعت نمودن . و تضرع كردن . و تربيت كردن . و غالب آمدن . و ادعا كردن و دعوى نمودن . و دست بر تركش زدن : مهياى جنگ شدن . و دست بردار شدن : خود را باز داشتن و احتراز كردن . و بخشيدن
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1499 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )