تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1429

مساهمون:

ص١٤٢٩
الحديث و فى الامر . و خاض بالفرس : درآورد اسب را به آب . و خاض الشراب : آميخت شراب را و شورانيد . و خاض الغمرات : درآمد در سختيها . و خاض الرجل بالسيف : جنبانيد آن مرد شمشير را در مضروب . و كنا نخوض مع الخائضين يعنى در باطل و يا پس روى گمراهان مىكنيم . و خضتم كالذى خاضوا يعنى مانند خوض آنها .

خوضة

(
xavzat
) ا . ع . دانهء مرواريد .

خوط

(
xut
) ا . ع . شاخ نازك يكسالهء درخت و يا هر شاخ . ج : خيطان و اخواط . و مرد تناور سبك نيكو خلقت . و دهى ببلخ كه قوط نيز گويند .

خوطانة

(
xut nat
) و خوطانية (
xut niyyat
) ص . ع . رجل خوطانة او خوطانية : مرد دراز و نازك مانند شاخ . و كذلك جارية خوطانة و خوطانية .

خوع

(
xav '
) ا . ع . گردش وادى . و هر زمين مغاك كه گياه رمث روياند . و كوهى سپيد . و بلغة اهل يمن درختى .

خوعلة

(
xav'alat
) م . ع . پنهان ماندن از تهمت .

خوعم

(
xav'am
) ا . ع . گول .

خوف

(
xavf
) ا . ع . قتل . قوله تعالى :
وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ .
و كارزار . قوله تعالى :
فَإِذا جاءَ الْخَوْفُ .
و اديم سرخ بريدهء مانند دوالها .

خوف

(
xavf
) ص . ع . ج . خائف .

خوف

(
xavf
) م . ع . خاف خوفا و خيفا و مخافة و خيفة ( از باب نصر ) : ترسيد . و خافه : غلبه كرد او را بترس . و نيز خوف : بيقين دانستن . قوله تعالى :
وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً .
و قوله تعالى :
فَمَنْ خافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفاً .

خوف

(
xavf
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ترس و جبن و واهمه . و خوف خدا : ترس از خدا .

خوف

(
xuf
) ع . ج . اخيف و خيفاء .

خوف

(
xovvaf
) ع . ج . خائف .

خوفع

(
xavfa '
) ص . ع . اندوهگين خاموش مانند چرت زننده .

خوفناك

(
xavf - n k
) ص . پ . هولناك و ترسناك و هراسناك و مخوف و جبان و ترسان .

حوق

(
xavq
) ا . ع . حلقهء گوشواره خواه زيرين باشد و يا برين . و خوق اخوق : حلقهء فراخ .

خوق

(
xavq
) م . ع . خاق المراة خوقا ( از باب نصر ) : فرو كرد ذكر را در فرج آن زن تا آواز دهد . و نيز خوق : گوشواره در گوش جاريه كردن . يق : خق خق ( بصيغهء امر ) .

خوق

(
xuq
) ا . ع . غلاف نرهء اسب كه چون نره سرد گردد در وى درآيد .

خوق

(
xuq
) ص . ع . ج . اخوق و خوقاء .

خوق

(
xavaq
) ا . ع . فراخى و وسعت . و جرب . و گولى . و آشيانه ( و الفعل من سمع ) .

خوقاء

(
xavq '
) ص . ع . مؤنث اخوق زن يك چشم و گول . ج : خوق . و مفازة خوقاء : بيابان فراخ . و كذلك بئر خوقاء . و ناقة خوقاء : شتر مادهء گرگين .

خوك

(
xuk
) و (
xovk
) ا . پ . يكى از حيوانات فقارى پستان‌دار ضخيم الجلد سم‌دار كه داراى چهار ناخن است در هر يك از دست و پا و بدن وى از موهاى دراز پوشيده و داراى پنجاه و شش دندان است 28 بالا و 28 پائين بدين تفصيل 12 دندان قطاع و 2 دندان كلبى و 14 دندان طاحونه‌اى و چشمهاى وى كوچك و حدقهء آن گرد و داراى دم كوچكى است و بتازى خنزير گويند و در مذهب مطهر اسلام نجس و احتراز از آن واجب و خوردن گوشت و شير وى حرام . و نيز خوك : غوك . و خوك دريا يا خوك ماهى : يكى از حيوانات بحرى از طايفهء ستاسه از جنس دلفين .

خوك بان

(
xuk - b n
) ا . پ . خوك چران .

خوك بچه

(
xuk - bace
) ا . پ . بچهء خوك . و خوك شيرده .

خوكاره

(
xu - k re
) ص . پ . معتاد و عادت شده . و همدم و مونس .

خوكردگى

(
xu - kardagi
) ا . پ . عادت .

خوكرده

(
xu - karde
) ص . پ . معتاد و عادت شده و آموخته شده .

خوكيزه

(
xukize
) ا . پ . بط بزرگ و غاز .

خوگ

(
xug
) ا . پ . خوك .

خوك

(
xavag
) ا . پ . نوكر و چاكر و خدمتگار .

خوگر

(
xu - gar
) و (
xov - gar
) ا و ص . پ . عادت شده و معتاد و آموخته شده و الفت گرفته . و مصاحب و همنشين . و خوگر شدن : عادت شدن و دست آموز شدن و رام گشتن .

خوگرفتگى

(
xu - gereftagi
) ا . پ . عادت و الفت و انس .

خوگرفته

(
xu - gerefte
) ص . پ . عادت شده و معتاد و آموخته شده و مأنوس .

خوگير

(
xu - gir
) و (
xov - gir
) ا . پ . پركننده و آگنده كنندهء زين . و اسب آهسته رو . و پالان . و عرق‌گير .

خوگيردوز

(
xu - gir - duz
) ا . پ . زين‌ساز .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1429 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )