پرش به محتوای اصلی

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحه 1415

پدیدآورندگان:

ص۱۴۱۵

خواجه بار

(
x je - b r
) طعام به قدر حاجت و كفايت زندگانى و قوت لا يموت .

خواجه تاش

(
x je - t c
) ا . پ . هماور . و نوكران و غلامان يك صاحب و آقا و خداوند و صاحب خانه كه هر يك خواجه تاش‌اند مر ديگرى را .

خواجه زاده

(
x je - z de
) ا . پ . آقازاده .

خواجه سرا

(
x je - sar
) ا . پ . خصى . و نوكر محرم . و دژكام و دژكامه .

خواجه گياه

(
x je - gi h
) ا . پ . نام گلبنى .

خواجيدن

(
xajidan
) و (
xov jidan
) ف ل و م . پ . چيزى را بد ديدن بواسطهء علتى كه در چشم باشد . و آب دادن و مشروب ساختن . و شوخ چشم بودن .

خواذ

(
xev z
) ا . ع . خواذ الحمى : آمدن تب در وقت غير معلوم .

خواذ

(
xev z
) م . ع . خاوذ مخاوذة و خواذا . مر . مخاوذة .

خوار

(
x r
) ص . پ . ذليل و حقير و بىاعتبار . و راست نقيض كج . و سهل و آسان . و اندك و كم و قليل . و خوار داشتن : ذليل و حقير داشتن و تحقير نمودن . و خوار كردن : بىاعتبار و ذليل كردن . و آسان نمودن . و خوار كردن موى : شانه كردن و درهم شدگى و پيچيدگى آن را بر طرف نمودن .

خوار

(
x r
) ص . پ . خورنده و هميشه بطور تركيب استعمال مىكرد مانند مفتخوار : كسى كه مفت و بدون رنج بردن مىخورد .

خوار

(
x r
) ا . پ . نام بلوكى از بلوكات رى واقع در ما بين ورامين و سمنان .

خوار

(
xov r
) ا . پ . خوردنى و طعام و خوراك و توشه .

خوار

(
xov r
) ا . ع . بانگ گاو و بانگ گوسپند و بانگ آهو . و آواز تير . و بلوك خوار از بلوكات رى .

خوار

(
xavv r
) ا و ص . ع . ضعيف و سست و نرم از مردم و از هر چيزى . ج : خور . و آهن و يا سنگ آتش زنه . و رقيق الحس از شتران . ج : خوارات . و مرد نساب . و فرس خوار العنان : اسب سهل المعطف بسيار دو .

خوارات

(
xavv r t
) ع . ج . خوار .

خواربار

(
x r - b r
) ا . پ . خوراك و طعام . و خوراك اندك . و غله . و توشه‌اى كه براى قوت عيال از جائى آورند . و مزه و لذت و چاشنى . و تومنى از تومنهاى بخارا . و نيز بلوك خوار رى را خواربار گويند . و خواربار آرنده : كسى كه تدارك خوردنى و توشه كند . و خوارباركش : كسى كه حمل توشه و خوردنى كند .

خوارة

(
xavv rat
) ا . ع . دبر . و خرما بن بسيار بار . و ناقهء بسيار شير . ج : خور .

خوارج

(
xav rej
) ا . ع . نام فرقه‌اى از مسلمانان كه بر حضرت على كرم اللّه وجهه خروج كرده بودند . و خوارج المال : ماده اسب . و كنيز . و ماده خر . و خرجت خوارجه : ظاهر شد نجابت وى . و متوجه شد بابرام امور .

خوار خورى

(
x r - xori
) ا . پ . ضيافت پست و دون . و رفتار پست .

خواردن

(
x rdan
) ف م . پ . خوردن و تناول كردن . و آشاميدن و نوشيدن .

خوارزم

(
x razm
) و (
xov razm
) ا . پ . يكى از ممالك قديم ايران كه اكنون در تحت حمايت دولت روس است و آن را خانات خيوه نيز گويند و اين مملكت كه پايتخت آن شهر خيوه بود در قديم محدود بوده از طرف شمال بدشت قپچاق و از طرف جنوب بتوران و از سمت مشرق ببخارا و از سمت مغرب به خاك جرجان و استراباد ولى امروز شمالش محدود است بدرياچهء آرال و مشرقش برود جيحون و مغرب و جنوبش بتركستان روس .

خوارزمى

(
x razmi
) ا و ص . پ . منسوب بخوارزم . و ورقه‌هاى نازك خمير . و ورقه‌هاى نازك هر چيز چسبنده .

خوارق

(
xav req
) ع . ج . خارق .

خواركار

(
x r - k r
) ص . پ . ستمگار و ظالم . و نكوهش كننده .

خواركار

(
x r - k r
) ص . پ . دشنام دهنده .

خواركارى

(
x r - k ri
) ص . پ . دشنام دهنده .

خواركارى

(
x r - k ri
) ا . پ . دشنام .

خوارمندى

(
x r - mandi
) ا . پ . تواضع و فروتنى . و ذلت و خوارى .

خوارنيدن

(
x ranidan
) ف م . پ . دادن براى خوردن و آشاميدن .

خوارورى

(
x ruri
) ا . پ . نام جائى .

خوار و زار

(
x r - o - z r
) ص . پ . ذليل و پريشان . و فرومايه و تنگدست .

خواره

(
x re
) ص . پ . خورنده و آشامنده و هميشه بطور تركيب استعمال مىگردد مانند روزى خواره و شراب خواره .

خواره

(
x re
) ا . پ . رزق و روزى و طعام و خوردنى و توشه و وظيفه و علوفه و بهرهء هر روزه و خوراك و آذوقه .

خواره

(
xov re
) ا . پ . دستور و رسم و قاعده و قانون . و طعامى كه مقوى بدن