تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1413

مساهمون:

ص١٤١٣

خنياگر

(
xony - gar
) ا . پ . سرود گوى و سازنده و نوازنده و مطرب و چرگر و مغنى و آوازه خوان . و خنياگر فلك : زهره .

خنياگرى

(
xony - gari
) ا . پ . مطربى و نوازندگى و آواز خوانى .

خنية

(
xaneyat
) ص . ع . مونث خنى - يق : كلمة خنية : كلمهء فحش .

خنيثة

(
xonaysat
) ا . ع . مخنث پير .

خنيد

(
xanid
) پ . ح م . خنيدن . وا . صدا و آوازى كه در كوه و صحرا و گنبد و جز آن پيچيده برگردد و منعكس شود . و صدائى كه از طاس برآيد . و آوازه و شهرت و اشتهار .

خنيد

(
xenid
) ا . پ . امتصاص و مك .

خنيد

(
xonid
) ا و ص . پ . پسند و قبول و تحسين . و مطبوع و مقبول و پسنديده .

خنيدن

(
xanidan
) ف ل و م . پ . تاب دادن و پيچيدن . و منعكس شدن آواز و برگشتن صدا . و شهرت يافتن .

خنيدن

(
xenidan
) ف م . پ . مكيدن .

خنيده

(
xanide
) ا و ص . پ . مشهور و معروف و شهرت يافته . و پسنديده و مطبوع . و صدا و آواز . و صداى انعكاس و برگشت . و داناى در كار سرود . و مطرب نيك و خوب و مصنف در موسيقى و داناى در آن .

خنيده

(
xenide
) ص . پ . مكيده .

خنيده

(
xenide
) ص . پ . پسنديده . و نامور و نامدار و معروف و مشهور در نزد همه كس .

خنيز

(
xaniz
) ا . ع . تريدى كه از نان فطيرى ساخته باشند .

خنيف

(
xanif
) ا . ع . ردىترين كتان . و جامه‌اى سپيد و ستبر از كتان . و اثر . ج : خنف . و نشاط و شادى فراوان . و ما تحت بغل ناقة . و ناقهء بسيار شير .

خنيق

(
xaniq
) ص . ع . خبه كرده شده .

خنيك

(
xonik
) ا . پ . نوعى از لباس خشن و درشت كه درويشان پوشند .

خنين

(
xanin
) ا . ع . گريهء در بينى . و خندهء در بينى .

خنيور

(
xanivar
) و (
xonivar
) ا . پ . پل صراط . و مزارع و زراعت كننده . و روز رستخيز و قيامت .

خو

(
xav
) ا . پ . چوب بندى كه بناها و نقاشان در درون و بيرون عمارت ترتيب دهند و بر بالاى آن رفته كار كنند . و هر گياه خود روى كه در ميان غله زارها و باغها رويد و تا آن را نكنند غله و زراعت چنان كه بايد نمو نكند . و كندن و دور كردن علف و بريدن شاخ درخت . و هر گياهى كه بر درخت پيچد . و عشقه و لبلاب . و كف دست و كف پاى حيوانات وحشى . و يك مشت از هر چيز مانند يك مشت آب و يك مشت كاه . و يك قدر از هر چيزى . و كفل . و ساغرى اسب . و قالبى كه استاد بنا بر بالاى آن طاق بنا كند .

خو

(
xu
) و (
xov
) ا . پ . سرشت و مزاج و نهاد و عادت و طبيعت .

خو

(
xavv
) ا . ع . گرسنگى . و وادى فراخ . و نهر عريص . و تل ريگى در نجد . و يوم خو : از روزهاى بنى اسد است .

خو

(
xovv
) ا . ع . انگبين و شهد و عسل .

خوا

(
xav
) ا . پ . گوشت و لحم .

خوا

(
xava
) ا . ع . خلو شكم از طعام . و رعاف .

خوا

(
xav
) و (
xov
) ا . ع . يوم خوا ( بالاضافه ) : از روزهاى تازيان است . و كذا يوم خوا .

خوا

(
xev
) ا . پ . مزه و لذت و چاشنى و ذوق .

خوا

(
xov
) ا . پ . قوت . و آنچه روز بدان گذرانند . و خوراك باندازهء روز و قوت لا يموت .

خواء

(
xav '
) ا . ع . هوا . و خلو شكم از طعام . و خالى . و خلو ميان دو چيز .

خواء

(
xav '
) م . ع . خوى خوى و خواء ( از باب ضرب ) : پياپى شد به روى گرسنگى . و خوى الزند : آتش نداد آتش زنه . و خوت الدار و خويت الدار خيا و خويا و خواء و خواية ( از باب ضرب و سمع ) : خالى شد آن خانه از اهل خود و نيز ويران و خراب شد . و خوت المراة و خويت المراة خوى و خواء : تهى شد شكم زن بزادن بچه . و كذا اذا لم تاكل عند الولادة . و خوت النجوم خيا ( از باب ضرب ) : بىباران شدند ستارگان . خوى الشيئى خويا و خواية : ربود آن چيز را .

خواب

(
xab
) ا . پ . نقيض بيدارى و نوم و گزر و حالت آسايش و راحتى كه بواسطهء از كار بازماندن حواس ظاهره و فقدان حس در انسان و ساير حيوانات بروز مىكند . و رؤيا و منام . و خيال . و احتلام . و حالت غفلت . و غافل . و پرز جامهء مانند مخمل . و خواب بودن : خفتن و خسبيدن . و غافل بودن و غفلت داشتن . و خواب جاويد : نوم ابدى و مرگ . و خواب خرگوش : غفلت و تغافل و فراموشى و فريب . و خواب ديدن : ديدن رؤيا در حالت نوم و در تيناب ديدن و بوشپاس ديدن . و خيال كردن . و محتلم شدن . و بخواب رفتن : در حالت خواب شدن . و بىحس شدن دست و پا بواسطهء فشار . و خواب سبك : چرت سبك و غنودگى . و خواب شدن : در حالت خواب شدن . و در خواب شدن : در فراش و بستر بودن و بخواب رفتن و خوابيدن و خسبيدن . و نادان و ابله شدن . و خواب كردن : خسبيدن و بخواب رفتن