تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1138

مساهمون:

ص١١٣٨

جورق

(
javraq
) ا . ع . شترمرغ نر .

جوره

(
jure
) ا . پ . هم رنگ و هم وزن و هم جفت چيزى .

جوز

(
javz
) ا . ع . ميانهء چيزى و معظم آن . ج : اجواز . و معرب گوز يعنى گردو . ج : جوزات . و حجاز و كوههاى چند مربنى صاهله را . و جبال الجوز ا خ : كوه چند در تهامة . و جوزبوا : جوز بويه .

جوز

(
javz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گردكان و چهار مغز نيز گويند . و جوز السرو : بار درخت سرو . و جوز الطرفاء : بار درخت گز . و جوز الطيب : جوزبوا . و جوز القى : ثمر درختى مخصوص ببلاد هند و بنگاله و يمن . و جوز الكوثل : ثمر گياهى هندى شبيه بخرنوب . و جوز الماثل : تاتوره . و جوز المرج : حب كالنج . و جوزبويه : ثمر درختى كه از جزاير زير باد و از جزيرهء جاوه مىآورند و پوست اين ثمر را بسياسه نامند . و جوز ثريا : ميان خوشهء ثريا . و جوز هندى : نارجيل .

جوز

(
javz
) و (
jouz
) م . ع . جاز جوزا و جؤزا و جوازا . مر . جواز .

جوزا

(
javz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى نام برج سيوم از دوازده برج فلكى كه آبام دو پيكر نيز گويند .

جوزاء

(
javz '
) ا . ع . برج سيوم از بروج دوازه‌گانه . و ا خ . نام زنى . و گوسپند سياه كه ميان آن بسپيدى زند . و نيز جوزاء : يكى از صور جنوبى آسمان به صورت مرد قائم به دو كرسى منطقه‌اى بسته و شمشيرى حمايل انداخته و بدست راست عصائى بالاى سر گرفته و دست چپ در آستين كشيده . و ابو الجوزاء ا خ : نام چند نفر .

جوزات

(
javz t
) ا . ع . ج . جوز . و ج . جوزة .

جوزاغند

(
javz qand
) ا . پ . شفتالوى خشك كرده كه مغز گردو در ميان آن آگنده باشند .

جوزاك

(
javz k
) ا و ص . پ . غم و اندوه و غصه . و غمگين و اندوهگين .

جوزان

(
juz n
) ع . ج . جائز .

جوز آهنج

(
javz - hanj
) ا . ع . داروئى هندى .

جوز بر گنبد

(
javz - bar - gonbad
) م ف . پ . زحمت بيهوده .

جوز بن

(
jovz - bon
) ا . پ . درخت گردكان .

جوزة

(
javzat
) ا . ع . گوسپند سياه كه ميان آن به سپيدى زند . و يك دانه گردو . و يك شربت از آب . و نوعى از انگور . و نيز جوزة : گرهء درخت . و گرهى در تحت ذقن كه ما بين دو لحيه واقع شده . ج : جوزات .

جوزة

(
javzat
) ا . خ . ع . نام دهى بموصل .

جوزجان

(
javzj n
) ا خ . پ . نام جائى در خراسان كه به خوبى و سلامتى هوا مشهور است .

جوزدان

(
javzd n
) ا خ . پ . نام دو ده در اصفهان .

جوزغه

(
javzaqe
) ا . پ . گوزغه و گوزه و غلاف پنبه كه پنبهء آن را در نياورده باشند .

جوزق

(
javzaq
) ا . ع . معرب گوزه و غلاف پنبه كه هنوز پنبه از آن برنياورده باشند و به فارسى گوزغه گويند . و ا خ : نام دهى بهرات و ناحيه‌اى در نيشابور .

جوزقان

(
javzaq n
) ا خ . ع . دهى بهمدان . و گروهى از اكراد .

جوزگره

(
javz - gere
) ا . پ . گرهى كه به شكل دكمه باشد . و دكمه‌اى كه از قيطان سازند و در لباسها گذارند .

جوزل

(
javzal
) ا . ع . كبوتر بچه . و جوان و كودك . و زهر . و ماده شتر افتادهء از لاغرى .

جوز مغز

(
javz - maqz
) ا . پ . مغز گردو . و هر چيزى كه سخت باشد .

جوزن

(
javzan
) ا . پ . آفتى در جو و گندم كه آنها را زرد مايل بسرخى سازد . و طايفه‌اى از ساحران هند كه دانهء جو و گندم را بزعفران زرد كنند و افسونى بر آن خوانند و كسى را كه بخواهند مسخر خود نمايند از آن دانه‌ها به روى زنند . و نيز طايفه‌اى از برهمنان كه آتش مىافروزند و روغن ستور و چيزهاى ديگر در آن مىافگنند و با دسته‌هاى جو كه در خوشه است بر آن آتش مىزنند و اوراد چند مىخوانند و اين را عبادتى مىدانند و هوم مىنامند .

جوزهر

(
jav - zahr
) ا . پ . سرو دم اژدها . و ستارهء ذو ذنب . و فلك اول قمر كه بمنزلهء ممثل او مىباشد و هر يك از عقدهء راس و ذنب را نيز گويند كه محل تقاطع فلك حامل و مائل قمر است كه آن را گوزهر (
gavezhar
) نيز گويند .

جوزه لوا

(
javze - lov
) ا . پ . زغن و غليواج كه چوزه لوا نيز گويند .

جوزى

(
javziy
) ا . ع . گردو فروش .

جوزيدن

(
javzidan
) ف ل . پ . غصه خوردن و غمناك و اندوهگين گرديدن .

جوزينق

(
javzinaq
) ا . ع . مأخوذ از گوزينهء فارسى و بمعنى آن .

جوزينه

(
javzine
) ا . پ . گوزينه كه حلوائى است از مغز گردكان و يا از مغز بادام .

جوژه

(
juje
) ا . پ . جوجه و بچهء مرغ . و جوژهء دوك : رخنه و شكاف كمردوك كه در وقت رشتن ريسمان چرخ را بر آن اندازند .

جوژه ربا

(
juje - rob
) و جوژه