تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1040

مساهمون:

ص١٠٤٠
لا تراخى بين الاخبارين . و گاه در آخر آن تاء در آرند قوله عليه السلام و لقد امر على اللئيم يسبنى فمضيت ثمة قلت ما يغينى .

ثمأ

(
sam '
) م . ع . ثمأ القوم ثما : ( از باب فتح ) : چربى خورانيد به آن قوم . و ثمأ رأسه : شكست سر آن را . و ثمأ الخبز : تريد كرد نان را . و ثمأ الكماة : انداخت ساروغ را در روغن . و ثمأ لحيته بالحناء : رنگ كرد ريش خود را بحناء . و ثمأ فى بطنه : ريد .

ثماد

(
sem d
) ا . ع . ج . ثمد .

ثمار

(
sam r
) ا . ع . ميوه و انواع مال .

ثمار

(
sem r
) و (
sam r
) ع . ج . ثمر .

ثمار

(
samm r
) ا . ع . ميوه فروش .

ثمال

(
sem l
) ا . ع . پناه و فريادرس يق فلان ثمال قومه .

ثمال

(
som l
) ا . ع . زهر كشنده . و ج . ثمالة .

ثمالة

(
som lat
) ا . ع . بقيهء آب . و طعام در شكم . و باقى آب در تك حوض . و خنور . و سر شير . ج : ثمال . و ا خ . لقب عوف بن اسلم كه پدر بطنى از تازيان است . لقب به لانه اطعم قومه و سقاهم لبنا بثمالته .

ثمام

(
som m
) ا . ع . گياهى كه بپارسى يز گويند . و هذا على طرف الثمام يعنى اين چيزى است كه دست بدان مىرسد و اين مثل را در چيزى كه سهل المأخذ باشد گويند . و ثمام بن ليث ا خ : يكى از محدثين .

ثمامة

(
som mat
) ا . ع . يك يز و ضخيرات الثمامة : يكى از منازل آن حضرت صلى اللّه عليه و آله است بسوى بدر . و نيز ثمامة نام چند نفر صحابى .

ثمانون

(
sam nuna
) ا . ع . هشتاد .

ثمانى

(
sam ni
) ا . ع . هشت . در مؤنث استعمال مىشود يق ثمانى نسوة و ثمانى مائة .

ثمانى

(
sam ni
) ا . ع . نام گياهى و نام چند پشته سميت بذلك لانها ثمانى قارات .

ثمانية

(
sam neyat
) ا . ع . هشت - در مذكر استعمال مىشود يق ثمانية رجال .

ثمانى عشرة

(
sam ni - acrata
) ا . ع . هيجده .

ثمانين

(
sam nina
) ا . ع . هشتاد المثل : هو احمق من صاحب ضأن ثمانين و ذلك ان اعرابيا بشر كسرى ببشارة سر بها فقال سلنى ما شئت فقال اسئلك ضأنا ثمانين فضرب به المثل .

ثمانين

(
sam nin
) ا خ . ع . نام شهرى گويند از بناهاى نوح است .

ثمانينى

(
sam niniy
) ص . ع . منسوب به شهر ثمانين .

ثمائل

(
sam el
) ع . ج . ثميلة .

ثمة

(
sammat
) ع . ظرف غير منصرف مانند ثم (
samma
) يعنى آنجا .

ثمة

(
semmat
) ا . ع . مرد پير .

ثمة

(
sommat
) ع . حرف عطف بمعنى ثم يعنى باز . مر . ثم (
somma
) .

ثمة

(
sommat
) ا . ع . يك مشت گياه .

ثمثام

(
sams m
) ص . ع . آن‌كسىكه هر چه گيرد بشكند .

ثمثم

(
samsam
) ا . ع . سگ شكارى . و ا خ . نام شاعرى .

ثمثمة

(
samsamat
) م . ع . پوشيدن سر آوند . و باز ماندن يق ثمثموا بنا ساعة . و نيكو ناكرده شدن كار . و آويختن مشك را از ستون تا شير در آن ريزند . و دو تا شدن و برگرديدن يق هذا سيف لا يثمثم نصله اى لا يثنى اذا ضرب به و لا يرتد .

ثمج

(
samj
) م . ع . با هم آميختن و رنگا رنگ نگار كردن جامه‌ها را ( و الفعل من نصر و يا ضرب ) يق ثمج الشيئ ثمجا .

ثمد

(
samd
) م . ع . ثمد الرجل ثمدا ( از باب نصر ) : از بسيارى سؤال تهىدست گردانيد مرد را . و ثمدته النساء : بر كشيدند زنان همهء آب وى را از كثرت جماع . و ثمد ثمدا : فربه گرديد .

ثمد

(
samd
) و (
samad
) ا . ع . آب اندك بيماده و يا آب باقيماندهء در زمين هموار و سخت و يا آبى كه در سرما ظاهر گردد و در گرما خشك شود . و روضة الثمد ا خ : موضعى .

ثمر

(
samr
) م . ع . ثمر الشجر ( از باب نصر ) : ميوه آورد درخت . و ثمر الرجل : بسيار مال شد مرد . و ثمر للغنم : گرد كرد براى گوسپندان درختان را .

ثمر

(
samr
) ا خ . ع . نام وادى .

ثمر

(
samar
) ا . ع . ميوه و انواع مال و فائده . ج : ثمار و ثمار و ثمر (
somor
) . و ج ج : اثمار . و زر و سيم . و ا خ . دهى به يمن .

ثمر

(
samar
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ميوه و بار و شايه و سود و فايده و حاصل و محصول و نتيجه .

ثمر

(
samer
) ص . ع . مال ثمر : مال بسيار .

ثمر

(
somor
) ع . ج . ثمر .

ثمراء

(
samr '
) ا و ص . ع . نام درختى و ا خ . نام پشته‌اى در كنار طائف . و درخت ميوه‌ناك . و زمين بسيار ميوه . و ج . ثمرة (
samarat
) .

ثمرات

(
samar t
) ع . ج . ثمرة .

ثمر بخش

(
samar - baxc
) ص . پ . هر چيز كه داراى فايده و نتيجه باشد .

ثمرة

(
samarat
) ا . ع . يك درخت ميوه دار . و واحد ثمر يعنى يك ميوه . ج : ثمرات