تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 764

مساهمون:

ص٧٦٤
دندان پيل مىباشد . و گاهى مانند اعلام اين لفظ را استعمال مىكنند .

پيلزور

(
pil - zovr
) ص . پ . پرزور . و قوت مانند پيل .

پيل‌زهره

(
pil - zahre
) ص . پ . توانا مانند پيل .

پيلس

(
pilas
) و پيلسته (
pilaste
) ا . پ . عاج .

پيلسته

(
pilaste
) ا . پ . روى و رخسار و چهره . و ساعد . و انگشت . و تيماج و چرم بز . و يك قسم بوى خوشى كه از مراكش مىآورند .

پيلسم

(
pil - sam
) ا خ . پ . برادر پيران ويسه كه بر دست رستم كشته شد .

پيلسم

(
pil - som
) ا و ص . پ . سم سخت و ستبر . و شب سياه تاريك .

پيلغوش

(
pil - qovc
) ا . پ . گل سوسن الوان . و فيل گوش . و خاك‌انداز كلان .

پيلقن

(
pilqan
) ص . پ . هنگفت . و كلفت . و حيوان فربه .

پيلك

(
pilak
) ا . پ . پيل كوچك و بيلك و قسمى از تير .

پيلكش

(
pil - kac
) ا . پ . نوعى از سلاح جنگ .

پيلگوش

(
pil - govc
) ا . پ . نوعى از سوسن . و لوف . و خاك‌انداز .

پيلگوشك

(
pil - govcak
) ا . پ . مصغر پيلگوش . و ترشك .

پيلمال

(
pil - m l
) ا . پ . پىسپر و پايمال .

پيل‌مرغ

(
pil - morq
) ا . پ . يك قسم مرغى كه از بالاى منقارش خرطوم مانندى آويزان است و پيروج و بوقلمون نيز گويند .

پيلو

(
peylav
) ا . پ . غذائى كه از برنج ترتيب دهند و پلاو نيز گويند .

پيلو

(
pilu
) ا . پ . درخت اراك كه از چوب آن مسواك سازند .

پيلوا

(
pilav
) ا . پ . دوافروش و عطار و دواساز .

پيلوار

(
pil - v r
) ا و ص . پ . بار پيل و بسيار . و پيل مانند .

پيلوايه

(
pil - v ye
) ا . پ . پرستوك .

پيلور

(
pil - var
) ا . پ . داروفروش . و دست‌فروش . و پيله‌ور .

پيلون

(
peylavan
) ا . پ . ابريشم صاف و باريك و اعلا .

پيله

(
peyle
) ا . پ . ابريشم و غوزهء ابريشم و كرم ابريشم . و كيسه و خريطه . و مال‌التجارهء پست و كم‌ارزش . و متاعهاى خرد و كوچك كه دست‌فروش مىفروشد . و يك نوع داروئى و چشم و پلك چشم . و گره و گرهى كه در ميان دنبل بهم رسد . و چرك و ريمى كه از ميان زخم مىپالايد و روان مىشود و گرهى كه در بن دندان بهم رسد و چرك از آن بپالايد . و پيكان تير . و صحرا و دشت وسيعى كه در ميان دو آب واقع شود خواه دو رود از طرفين آن بگذرد و يا يك رود دو شاخه شده و آن زمين را احاطه كند . و پيلهء فلك : انبساط و گشادگى فلك .

پيله‌بينى

(
peyle - bini
) و پيله‌بينى (
peyle - bini
) ا . پ . سوراخ بينى و منخر .

پيله‌ور

(
peyle - var
) ا . پ . خرده فروش . و سوداگر دوره‌گرد .

پيم

(
payam
) ا . پ . پيام .

پيما

(
paym
) ص . پ . - مأخوذ از پيمايش - اندازه‌گير و وزن‌كننده و پيماينده و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند : سخن‌پيما يعنى پيماينده و وزن‌كنندهء كلمات . و نثرگو ضد شعرگو . و باديه‌پيما : كسى كه بيابان را مىپيمايد . و ملامت‌پيما : دشنام زن .

پيمان

(
paym n
) ا . پ . شرط و عهد و ميثاق . و قول . و سوگند و قسم . و رهن و گرو . و عقد مصالحه . و ضمانت و كفالت . و اقرار و اعتراف . و قرابت و خويشى . و ابد پيمان : جاويد و هميشگى . و عهد و پيمان : عهد و ميثاق . و پيمان بستن : معاهده كردن و اقرار اتحاد و اتفاق دادن . و پيمان‌شكن : عهدشكن . و پيمان‌شكنى : عهدشكنى . و پيمان‌شكنى كردن از قرارداد معاهده خارج شدن و معاهده را برهم زدن .

پيمان‌ده

(
paym n - deh
) ص . پ . آنكه رهن و گرو مىدهد .

پيمان فرهنگ

(
paym n - farhang
) ا خ . پ . كتابى در آداب جهاندارى از مه آباد اولين پيغمبر ايرانيان .

پيمان‌گسل

(
paym n - gosel
) ص . پ . آنكه عهد مىشكند و از قول و ميثاق خود برميگردد .

پيمان‌ور

(
paym n - var
) ص . پ . آنكه عهد و ميثاق خود را حفظ مىكند .

پيمانه

(
paym ne
) ا . پ . قفيز و ظرفى كه بدان چيزها پيمايند . و قدح شراب‌خورى و پيمانه پرشدن : به آخر رسيدن عمر . و پيمانه نوشيدن : شراب خوردن .

پيمانه آفتاب

(
paym ne - ft b
) ا . پ . جام تابان مانند آفتاب .

پيمانه‌كش

(
paym ne - kac
) ص . پ . آنكه پيالهء شراب را تهى مىكند .

پيمانه‌گاه

(
paym ne - g h
) ا . پ . انبار شراب . و مىخانه .

پيمانه‌گسار

(
paym ne - gos r
) ص پ . نوشندهء پيالهء شراب .

پيمانه‌نوش

(
paym ne - novc
) . پ . شراب‌خور .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 764 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )