تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 752

مساهمون:

ص٧٥٢
بر آن .

پهانسى كردن

(
pah nsi - kardan
) ف م . پ . بدار كشيدن و خفه كردن .

پهانه

(
pah ne
) ا . پ . چوبكى كه درودگران در شكاف چوبى كه مىشكافند گذارند و كفش گران در ميان كفش و قالب . و نيز چوبكى كه در زير در گذارند تا بسته و گشوده نگردد .

په‌په

(
paha - pah
) پ . كلمهء تحسين و در هنگام تحسين كه با حيرت آميخته باشد گويند .

پهتان

(
pahat n
) ا خ . پ . طايفه‌اى از افغان .

پهر

(
pahr
) ا . پ . يك حصهء از چهار حصهء روز و چهار حصهء شب چه شبانروزى را به هشت حصه تقسيم كرده و هر حصه را پهر گويند و اين در هندوستان بيشتر متداول است .

پهر

(
pohr
) ا . پ . مدرسهء جهودان .

پهره

(
pahre
) ا . پ . پاس و محافظت و حمايت . و حصه‌اى از شب .

پهره‌دار

(
pahre - d r
) ص . پ . پاس‌دار و محافظ و حامى .

پهل

(
pahl
) ا . پ . گروه و طايفه . و مهماندار .

پهلو

(
pahlov
) ا . پ . شهر . و مردم شجاع و دلاور و مردم بزرگ و مقدس و صاحب حال . و ا خ : سام پسر نوح . و هر جائى كه به زبان پهلوى تكلم كنند . و اطراف اصفهان .

پهلو

(
pahlu
) ا . پ . جنب كه جزء طرفى و خارجى سينهء انسان و ساير حيوانات بود . و طرف و كنار هر چيز . و فايده و نفع . و پهلو تهى كردن : كناره كردن و دورى گزيدن و پرهيز و اجتناب نمودن از چيزى و از كسى و تنها شدن . و پهلو دادن : منفعت رسانيدن و نزديكى نمودن و دورى كردن و كناره گزيدن و روگردانيدن . و پهلو داشتن : نفع و فايده رسانيدن به كسى . و پهلو زدن يا پهلو ساييدن : برابرى كردن در مال و قدر و مرتبه . و پهلو كردن : گريختن و روى برتافتن و ترك دادن و اجتناب نمودن و احتراز كردن . و پهلو لشكر : جناح لشكر . و پهلو نهادن : خوابيدن . و به پهلو افتادن : بر روى جنب افتادن و مردن و كشته شدن . و با پهلو بودن : نفع و فايده به كسى رسانيدن . و بىپهلو بودن : بىنفع و فايده بودن .

پهلوان

(
pahlav n
) ا . پ . مردم سخت و توانا و دلاور و قوى جثه و بزرگ و ضابط و درشت اندام و درشت‌گوى . و پهلوان سپهر : مريخ .

پهلوان

(
pahlov n
) پ . ج . پهلو .

پهلوانانه

(
pahlav n ne
) م ف . پ . بطور شجاعت و دليرى و بطور پهلوانى .

پهلوانى

(
pahlav ni
) ا و ص . پ . شجاعت و دليرى . و منسوب به پهلوان . و زبان پهلوى و شهرى و زبان شهرى .

پهلودار

(
pahlu - d r
) ص . پ . مدد گار و معين . و جوانمرد و بلندهمت . و استوار . و سخن سرزنش‌آميز و گستاخانه .

پهلوزبان

(
pahlov - zab n
) ا و ص . پ . زبان پهلوى . و آنكه به زبان پهلوى تكلم مىكند .

پهلوزن

(
pahlu - zan
) ص . پ . آنكه دعوى برابرى مىكند . و لاف زن . و مغرور و خودبين .

پهلوساى

(
pahlu - s y
) ا و ص . پ . برابر و مساوى . و هم پهلو . و همدم و مونس . و حريف و رقيب .

پهلوشكاف

(
pahlu - cek f
) ص . پ . آنكه چاك مىدهد پهلوى دشمن خود را .

پهلونژاد

(
pahlov - nej d
) ص . پ . آنكه از نسل و نژاد پهلوان باشد .

پهلونشين

(
pahlu - necin
) ص . پ . يار و رفيق و همدم .

پهلوى

(
pahlavi
) ا و ص . پ . پهلوانى و شهرى . و زبان شهرى . و مردم قديم ايران . و آنچه منسوب به آن مردم است . و زبان پهلوى : زبانى كه پس از اشكانيان در دربار ايران متداول گرديد .

پهله

(
pahle
) ا . خ . پ . اصفهان و رى و دينور .

پهمزك

(
pahmazak
) ا . پ . سيخول و خارپشت بزرگ تيرانداز .

پهن

(
pahn
) ا و ص . پ . عريض و منبسط . و پخت و پخش . و فراخ . و پهن بودن : عريض بودن . و پهن شدن : منبسط و منتشر شدن . و پهن كردن عريض كردن و منتشر و منبسط كردن .

پهن

(
pahan
) ا . پ . شيرى كه در پستان مادر از شفقت و محبت مادرى به جوش مىآيد .

پهن

(
pahen
) ا . پ . سرگين اسب و استر و خر .

پهنا

(
pahn
) ا . پ . عرض مقابل طول و فراخى و گشادى و وسعت .

پهناكش

(
pahn - kac
) ا . پ . ابزارى مر جولاهگان را كه آهنجه نيز گويند . مر . آهنجه .

پهنانه

(
pahn ne
) ا . پ . نوعى از ميمون و كليچهء روغنين .

پهناور

(
pahn var
) ص . پ . هر چيزى كه عرض بسيار داشته باشد . و دشت پهناور : دشت عريض و منبسط .

پهناورى

(
pahn vari
) و پهنائى (
pahn i
) ا . پ . عرض . و گشادگى و وسعت و فراخى . و پهنائى زمين : انبساط و گستردگى زمين . و پهنائى عمر : فراخى و آسايش زندگانى .