تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 694

مساهمون:

ص٦٩٤

بىمراد

(
bi - mor d
) ص . پ . آنكه بميل و آرزوى خود نمىرسد .

بىمرحمت

(
bi - marhamat
) ص . پ . نامهربان .

بىمرحمتى

(
bi - marhamati
) ا . پ . نامهربانى .

بىمرگ

(
bi - marg
) ص . پ . بىزوال و ابدى .

بىمروت

(
bi - morovvat
) ص . پ . درشت . و بدانديش و بدخواه . و بدخوى . و سخت دل و بىانصاف و ظالم .

بىمروتى

(
bi - morovvati
) ا . پ . درشتى و سخت‌دلى و بىرحمى . و ظلم و تعدى .

بىمزد

(
bi - mozd
) ص و م ف . پ . بدون مزد و اجرت . و بدون پاداش . و دزد بىمزد : دزد رسوا .

بىمزگى

(
bi - mazegi
) ا . پ . بىطعمى . و ناخوش‌آيندى و نفرت و كراهت . و بىلذتى و طعم مكره و نفرت‌انگيز .

بىمزه

(
bi - maze
) ص . پ . بىطعم و ناگوارد . و بىمزه بودن ف ل . : گوارا نبودن . و بىمزه كردن ف م . : ناگوا رد كردن .

بىمساس

(
bi - mas s
) ص . پ . بىبنياد و بىاساس .

بىمسمى

(
bi - mosamm
) ص . پ . نامزد نشده . و اسم بىمسمى : اسمى كه داراى نامزد نباشد .

بىمشقت

(
bi - mocaqqat
) ص . پ . بدون زحمت و محنت .

بىمصرف

(
bi - masraf
) ص . پ . بىفايده و هيچ‌كاره .

بىمعنى

(
bi - ma'ni
) ص و م ف . پ . بىمقصود و بدون اراده . و باطل و بيهوده . و نامعقول . و بىاساس . و احمقانه . و آدم بىمعنى : كسى كه بر قول و فعل او اعتماد نشايد . و سخن بىمعنى : كلامى كه مقصود و مراد متكلم فهميده نشود .

بىمعين

(
bi - moin
) ص . پ . بىيار و ياور .

بىمغ

(
bi - maq
) ص . پ . بىعمق و پاياب .

بىمغز

(
bi - maqz
) ص . پ . مردم سبك و بىتمكين و بىقرار . و سبك سر و سر در هوا و بيهوده . و بىمغزان تردامن : فاسقان و فاجران و صاحبان خلل .

بىمقال

(
bi - maq l
) ص . پ . لال . و بيگفتار و ساكت و خاموش .

بىمقدار

(
bi - meqd r
) ص . پ . بىقدر و بىرتبه . و بدون شرف و اعتبار . و بدون قدرت . و بىمايه و فقير .

بيمگاه

(
bim - g h
) ا . پ . محل خطر . و جاى ترس و بيم .

بىملاحظه

(
bi - mol heze
) ص . پ . و م ف . بدون تأمل . و بدون بصيرت . و از روى بىعقلى و بىدانشى .

بىمن

(
bi - man
) ص . پ . بىروح و بىجان .

بيمناك

(
bim - n k
) ص . پ . ترسناك و جبان .

بىمنت

(
bi - mennat
) م ف . پ . بدون احتياج بدرخواست . و بىعرض نياز و التماس . و بدون قبول احسان . و بطور آزادى و اختيار . و خالصا لوجه اللّه .

بيمند

(
bimand
) ا . پ . هر آلت صدا دارى كه بواسطهء آن طيور را از باغ ترسانيده بيرون كنند . و صفير آسيا . و زنگى كه پاسبانان و خدمتگاران مىزنند .

بىموج

(
bi - mavj
) ص . پ . صاف . و برابر . و آرام مانند دريا .

بىموجب

(
bi - mujeb
) م ف . پ . بدون سبب و بدون دليل .

بيمورى

(
bi - muri
) ا . پ . توقير و وقار . و تعظيم . و مهابت و صلابت .

بيموس

(
bimus
) ا . پ . نان فطير .

بىموسم

(
bi - mavsem
) ص . و م ف . پ . خارج از فصل . و بىهنگام و بىموقع .

بىموشدگى

(
bi - mu - codegi
) ا . پ . اصلع و طاسى سر و كلى .

بىموشده

(
bi - mu - code
) ص پ . كسى كه سرش مو نداشته باشد و كل .

بىموقع

(
bi - mavqe '
) ص . پ . بىجا . و بىهنگام و بىوقت .

بىموى

(
bi - muy
) ص . پ . كل و آنكه داراى موى نباشد .

بيمه

(
bime
) ا . پ . اطمينان در مقابل مخاطره‌اى كه محتمل الوقوع باشد .

بيمهر

(
bi - mehr
) ص . پ . بىمحبت .

بيمهرى

(
bi - mehri
) ا . پ . بىمحبتى .

بين

(
bayn
) ا . ع . جدائى و پيوستگى ( از لغات اضداد است . ) و گاه اسم آيد و گاه ظرف متمكن . و منه قوله تعالى :
لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ
( بالرفع و النصب فالرفع على الفعل اى تقطع وصلكم و النصب على الحذف اى ما بينكم ) . و دورى . و فضل و فزونى يق بينهما بين بعيد و بون بعيد اى تفاوت فى فضل احدهما على الاخر و الواو افصح . و ميان يق جلس بين القوم اى وسطهم و لقيه بعيدات بين اى لقيه بعد حين ثم امسك ثم اتاه . و غراب البين : زاع پيسه و يا سرخ منقار و سرخ پا . و زاغ سياه را حاتم گويند لانه يحتم بالفراق .

بين

(
bayn
) م . ع . بان بينا ( از باب ضرب ) : جدا شد . و پيوست . - از